Galeri

Radyasyon Sisinin Tahmini

Skew-T Log (P) diyagramları ile tahmin edilemeyen hiç bir hava olayı yok. Yağmurdan doluya, kardan donan yağmura, oraja, deniz etkisi yağışlarına, açık havaya, enverziyona hatta radyasyon sisine kadar her şey bu diyagramı kullanarak sağlamca tespit edilebiliyor.
Bu yazımda radyasyon sisini nasıl tahmin edebileceğini aşağıda açıklamadan evvel, radyasyon sisi kavramını biraz açıklamamın konuyu daha net anlaşılabilir kılmak açısından, daha faydalı olabileceği düşüncesindeyim.

Radyasyon sisi; soğuk aylarda havanın açık veya yüksek bulutlarla kısmen bulutlu ve rüzgar açısından sakin olduğu gecelerde; yeryüzünde ortaya çıkan ısı kaybı ile soğuması sonucunda, havanın çiğ noktası sıcaklığını yakalamasıyla oluşur. Bu nedenle radyasyon sisi ile ilk olarak akla gelmesi gereken durum radyasyon enverziyonudur. Bu nedenle radyasyon sisi de gece olan soğuma ile başlar.

Sis Kararsızlık İndeksi Fog Stability Index (FSI)

FSI = 4Ts – 2(T850 + Tds) + W850

Ts = Yer Sıcaklığı
T850 = 850 milibar sıcaklığı
Tds = Yer Çiğ Noktası
W850 = 850 milibar rüzgarının knot değer hızı

Hesaplama 55’ten büyük çıktığın radyasyon sisi oluşum ihtimali düşüktür.
31 – 55 değerleri ve arasında orta derece de risk vardır.
31’den küçük olduğunda yüksek ihtimal radyasyon sisi oluşabilir.

FSI değer cetvelinini  orta derece risk bakımından çok geniş bir aralık sunduğunu görüyoruz. Yine de acemiler için ideal olabilir, fakat tahmin yaparken daha kesinlik sunabilecek bir başka ölçütü ise aşağıda anlatacağım, bu ölçütün adı Sis Tehlikesi Fog Threat yöntemi (DMİ’de sis tehlike indeksi olarak biliniyor), yalnız Skew-T Log (P) diyagramından pek anlamayan biri için sis noktası üzerinden sis tahmini yapmaya yarayan, bu yöntemin işkenceden farkı yoktur, bunu baştan belirtmeliyim.

AŞAMA 1:
Sis noktası fog point, radyasyon sisinin oluştuğu sıcaklık değeridir.
Bunun için Skew-T Log (P) diyagramını kullanarak, LCL seviyesini tespit etmeniz gerekiyor. LCL seviyesinin nasıl bulunduğunu şu makelemde açıklamıştım. LCL seviyesi bulunduktan sonra, LCL seviyesini çiğ noktası sıcaklık çizgisinin kestiği noktadan doygunluk karışma oranı saturation mixing ratio rate çizgilerine paralel biçimde yer seviyesine doğru çizgi çekin. Yer seviyesindeki bu izoterm değeri sis noktasıdır.

Not: Yukarıda kullandığım; izoterm, doygunluk karışma oranı  gibi terimleri bilmiyorsanız, şu makeleme göz atın.

AŞAMA 2:
Şimdi, 850 milibar potansiyel ıslak termometre sıcaklığını Theta-w (850 hPa) (ben ıslak termometre sıcaklığı diyorum, DMİ’de ıslak hazne sıcaklığı kullanılıyor) bulmamız gerekiyor. Bunu hazır sunan model burada var ama tam olarak kaç derece olduğunu anlayamayız. Tembellik eden, tam olarak kaç derece olduğunu modelden bakarak fikir yürütmeye çalışabilir tabi 🙂 Ben tam değerin bilinebilmesini sis tahminin sağlamlığı açısından kesinlikle öneriyorum. Bu nedenle aşağıda, Skew-T diyagramı üzerinden nasıl bulunabileceğini izah edeceğim.

Mümkünse, bu aşamada Java destekli bir Skew-T Log (P) verisi kullanmanız iyi olur.

Örneğin; 1 Ekim 2011’e tarihinde Ankara’ya ait RAOB analizine göre inceleme yapalım.

850 milibar potansiyel ıslak termometre sıcaklığını bulmamız gerektiğine göre, 850 milibar seviyesinden hesaplama yapmamız gerekiyor.
Java destekli veriyi yakınlaştırma yaptıktan sonra, 850 milibar sıcaklık değerinin olduğu yerden kuru adyabat çizgisine paralel biçimde yukarı doğru (kahverengi) çizgi çektim, aynı şekilde 850 milibar çiğ noktası değerindende doygunluk karışma oranı çizgisine paralel biçimde yukarı doğru başka bir çizgi (turuncu) daha çektim. Bu iki çizginin birbirlerini kestikleri yer 850 milibar seviyesini baz alarak bulduğum LCL seviyesi oldu. O kesiştikleri yerden doygun adyabat çizgisine paralel biçimde  aşağı doğru çizgi çektiğiniz takdir de öönce 850 milibar seviyesindeki ıslak termometre sıcaklığını bulursunuz, (aşağıda onu 1.9 derece buldum, bunun kısaltması Tw’dir) çizgiyi 1000 milibar seviyesine kadar indirirseniz, 1000 milibar seviyesindeki değerde 850 milibar potansiyel ıslak termometre Theta-w (850 hPa) değeridir.



Şimdi yapılması gereken işlem de şu
850 milibar potansiyel ıslak termometre sıcaklık değerinden, sis noktası sıcaklık değerinin farkını alın.
10.2 – 6.1 = 4.1

Sonuç 3’ten büyük çıkarsa, radyasyon sisi uygun koşullar pek yoktur.
0 – 3 civarlarında orta dereceli risk vardır,
0’dan küçük olursa, büyük olasılıkla radyasyon sisi oluşabilir…

Demek ki başkentte 1 Ekim 2011’de sis zor oluşabilirmiş. 🙂

MEHMET CAN TANYERİ

YAZI DA YARARLANDIĞIM KAYNAK:
AWS/TR-79/006 [revised], Scott Air Force Base, Illinois 62225-5008

Reklamlar

3 comments on “Radyasyon Sisinin Tahmini

  1. eyvallah baya çözdüm sayılır bide sana bi önerim var yukarıda incelediğin skewt log diyagramında sis oluşamıyor altınada sis oluşması kesin olan bir skewt log kullansan karşılaştırma için daha iyi olur öğrenmeyi kolaylaştırır diye düşünüyorum

  2. İlk yorumu ben yazıyorum herkez anlamış bi ben kalmışım sanki 🙂 Soruma geçiyorum ben LCL seviyesini buldum kesiştikleri yerden doygun adyabat çizgisine paralel çizgide çektim.850 milibar ıslak termometre sıcaklığınıda buldum ama sis noktası ve ıslak termometre sıcaklığını bulamadım java destekli bir skewt log kullanıyorum.LCL seviyesini ve diğerlerini bulurken paint kullandım.

    • Islak termometre sıcaklığı hesaplarken bunu kullanabilirsin.

      Artık bundan sonrasını kullandığın java destekli programda skewt diyagramını yakınlaştırarak, göz kararı bulduğun ıslak termometre değerinden doygun adyabatı takip ederek tespit edersin, daha garanti olur. Çarşamba günü (Çarşamba günü diyorum çünkü usul hukuku sınavım var 😦 ) sis tahminine yönelik excel dosyasında bir formül hazırlayacağım. Daha pratik olacak.

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s