Galeri

11-16 Kasım 2011 sisteminin Skew-T Üzerinden Etki Değerlendirmeleri

Bu başlık altında hafta sonuna doğru Türkiye’yi etkilemeye başlayacak olan sistemin etkisi, bu blogunda varoluş amacına uygun olarak yalnızca balon ölçüm sonuçları, skew-t log (p) diyagram verileri ve ilgili diğer yukarı atmosfer verileri çerçevesinde incelenecektir.

Bu konu çerçevesinin haricindeki diğer tüm tartışmaları, Dr. Ozan Mert Göktürk‘ün Hava Delisinin Not Defteri blogunda takip edebilirsiniz.

Bu başlığı güncel veriler üzerinden blogun pilot ili Ankara‘ya yönelik değerlendirme yapmak için açtım, Ankara’yı bu konuda pilot merkez olarak ele aldım, ancak konunun altında merak edip yorum sekmesini kullanarak soran hava meraklıları için diğer merkezleri de yukarıda sözü geçen konu çerçevesi kapsamında, bu başlık altında inceleyebiliriz. Öte yandan, soğuk ve hava yağışlı hava devam ederken yazının içeriği tarafımca sürekli(günde 1) güncel tutulmaya çalışılcak.- Mehmet Can Tanyeri

———————————————————————————
Direkt konuya giriş yapmadan önce blogda bulunan “Kalınlık(Thickness)” ve “Yağış Tiplerinin Yorumlanması” ile ilgili makeleleri, değerlendirmeleri daha iyi anlamanız için okumanızı öneriyorum.

Sistemin etkileri henüz netlik kazanmadığı için Pazar gününe kadar ayrıntılı değerlendirmeler de bulunmayacağım, son 2 gün kala GFS dışında diğer model verilerini de değerlendirmeye katacağım.!!!

ANKARA (ÖN)DEĞERLENDİRMESİ (09.11.2011 Sabah Modeline Göre)
“Ön değerlendirme başlığının sebebi durumun netlik kazanmamasıdır”


Diyagramdan da anlaşıldığı gibi yağış başkentte daha çok ayın 15’ine yığılmış olduğu görünüyor. 850 mb seviyesindeki soğuma yağıştan önce başlıyor. Öte yandan, kalınlık (thickness) değeri de kar açısından uygun.

Bu şekilde değişmeden kalırsa, yüksek kesimlerde yağmur olmadan direkt kar şeklinde yağışlar oluşabilir. Fakat, Ankara şehir olarak birbirinden farklı rakım yüksekliklerinin bir arada olduğu bir merkez, örneğin; Oran ile Macunköy, kar ve soğuk açısından birbiri ile karşılaştırılamaz. 0,2 derecelik bir farkın bile kar örtüsüne büyük etkiler yapabileceği aşikâr, ayrıca başkentte ısı adası etkisininde kar tahmini ve yerdeki tutma miktarını tahmin etmeye çalışırken, mutlaka gözönüne almak gerekiyor. Öyle ki, ısı adası ve yükselti değişimi, Beytepe ile Ankara Bölge Meteoroloji İstasyonu ile sıcaklık farkını kimi durumlarda 2.9 dereceye kadar çıkarabilmekte…

Ankara’da ayın 15’inin ilk yarısı bir yağış yoğunluğu gözüktüğüne göre kısa bir inceleme yapalım.

Her iki çıktı da 15 Kasım 03Z çıktısı; ikincisi benim yakındandan yaptığım inceleme… skew-t diyagramında genel olarak bir çok seviye sıfır seviyesinin altında (bkz. vurgulu sıfır izoterm çizgisi)

Yukarıya göre, 891 metre rakımlı Ankara Bölge İstasyonu 1…1.2°C, 966 metre Dikmen’de bir noktada ise 0.4-0.7°C ve 1074 metre Bilkent’te bir noktada ise 0…-0,2°C civarlarında olduğu gözüküyor.(Sıfır seviyesi yaklaşık olarak bu GFS modeline göre 1060 metre civarında, bu son güne kadar devamlı değişicektir.) Bu değerler, elbette saf model çıktısının sonucu, ısı adası etkisi dahil de değil. Model ürünü 03Z’ye ait olduğuna göre ve yukarıdaki 850 mb diyagramındaki trende de bakarak, günün en düşük sıcaklığının yaklaşık olarak bu değerlerde olacağını söylememiz yanlış olmaz. Şu durumda, Ankara’nın alçak kesimlerde kayda değer bir kar örtüsü beklemekte yanlış olur, öğle saatlerinde sıcaklığın 2-4 derece daha da yükselmesi ve ısı adası etkisi gün içinde Ankara’nın alçak noktalarında yağışı karlı yağmura veya yağmura bile çevirirse şaşırmamak da lazım. Bu yönden sistemi geçen sene Aralık başında Bilkent’e 19 cm kar bırakırken, Ankara Bölge İstasyonuna 2 cm civarında kar bırakan sisteme benzetmiyor değilim.

Kar örtüsünün kalınlığını tahmin ederken karın erimeyeceğini varsaymak gerekir. Bu varsayımın geçerliliğini koruması için 2 metre sıcaklığının sıfır ve altında olması önemli, şu halde Ankara’da alçaklarda ısı adası faktörünü hariç tuttuuğumuz da bile, hava 1 derecenin altına bile inmiyor gözüküyor, üstelik yer de sıcak, o halde alçak semtler için son durumda örtü beklememenin yerinde olacağının alametini sunuyor.

ANKARA (ÖN)DEĞERLENDİRMESİ (10.11.2011 Öğle Modeline Göre)
GFS modeli Ankara için dün akşam modelinde sıcaklığı daha da arttırırken, son 3 güncellemedir(gece, sabah ve öğlen modeli) soğuk havayı dün sabah modeline oranla arttırdı, yağış konusunda kesin bir çizgide değil. Öyle ki, akşam modelinde sıfır mm yağış bile sunan çıktılar ortaya çıktı. Soğuktan payımızı alacağımız neredeyse kesin gibi ancak yağış miktarı konusunda konuşmak için erken olduğu bariz şekilde ortada, zira bu sistem Avrupa’daki Omega Blokun bir ürünü, yukarı seviyedeki height countour sayısı yani yükselik çizgileri(konturları) ne kadar sıklaşabilirse, İç kesimler de o kadar yağış alabilir. Karadeniz şeridin yağış alması kesin gibi, ama yükseklik konturlarının sayısı ve sıklaşma durumu netlik kazanmaması iç kesimlerdeki yağış miktarında bir belirsizlik yaratmayı sürdürüyor.

Geçelim 10.11.2011 öğle modelinin skew-t log (p) değerlendirmesine:


Son modele göre, yağış başkentte 15.11.2011 gün içinde yoğunluk kazanmaya başladı ve sıcaklık 891 metrede sıfırın biraz üstünde, ısı adası etkiyle 1 dereceyi bulabilir. Kar yağışın yüksek semtlerde örtü yapma olasılığı son durumda daha kolaylaşmış. Fakat, alçak semtlerde henüz sağlam kar örtüsü oluşturabilecek şartlar netleşemedi. En azından sıfır seviyesi son 4 modeldir daha da alçakta olduğu açık…ve diğer senaryorda kısmen yağış konusunda ana senaryoyu öncekilere oranla desteklemeye başladı.

Ancak yine vurgulayım durum netleşmedi, özellikle de yağış konusunda..

ANKARA DEĞERLENDİRMESİ (11.11.2011 Sabah Modeline Göre)
GFS modeli halen yukarı atmosferde ne olup bittiğini tam olarak çözebilmiş değil. Her güncellemede yukarı seviye alçağının yeri değişiyor, son 10 güncellemede üst üste aynı yere merkezlenen bir ULL alanı yok, ULL’nin yeri , yapacağı adveksiyon etkisi açısından kritik derecede önemli ve GFS’YE göre halen yeri netlik kazanamadı. Kuzey ve iç kesimlerdeki yağış büyük oranda onun rolüyle belirlenecekti…

Son güncellemede de ilk defa yukarı seviye sistemi kuzeyde gösterilmedi ve bu en farklı senaryo oldu, iç kesimlere kuzeyden bir yeterli düzeyde soğuk ve nem adveksiyonu olamıyor bu nedenle Ankara’da yağış koşulları da zorlaşmış gözüküyor. Diğer 9 güncellemede var olan soğuk çekirdek (cold pool) yeniden ortaya çıkabilir de, kesin bir şey söylemek halen güç…bunun bir ihtimal tekrar değişeceğini düşünüyorum.

Modelde kuzeydeki ULL’nin ortadan kalkması, Ankara 850 diyagramında sıcaklığını bir anda ayın 15’i için kar değerlerinden uzaklaştı. Yani şuan için GFS’ye göre kar söz konusu değil. Yukarıdaki diyagramda dikkat ederseniz, ana GFS çıktısı en sıcak senaryoyu sürüyor.

ECMWF modelinin 850 sıcaklık diyagramına baktığımızda ise, GFS ile bir paralellikte gözden kaçmamalı…

Bu da öğle modelinin 12Z çıktısı, bırakı kar değerlerini 891 metrede hava 7 derece civarında ve hava açık…

ANKARA DEĞERLENDİRMESİ (12.11.2011 Öğle Modeline Göre)
Öğle modelinde, Ankaralıları yağış bakımından salı günü umutlandırabilecek bir gelişme var.
Kısaca anlatayım:
Son GFS modelinin ana çıktısı Ankara’yı yağış göstermiyor.

Lâkin, şöyle bir durum var: aşağıya koyduğum skew-t log (p) çıktısına göre, salı günü için (15 Kasım) yukarı atmosferde yoğunlaşma depresyonu, dünkü verilere göre o kadar küçülmüş ki bulutlu bir havaya işaret ediyor, hatta yağış yapma potansiyeli de sahip, çünkü o seviyelerde seviyerde yoğunlaşma depresyonunun büyüklüğü 3 dereceninde altında. Bu durum, son 2 güncellemedir de böyleydi.

Yer seviyesinin kuru, yukarının oldukça nemli olduğu sıcaklık ve çiğ noktası çizginin yerde birbirinden uzak, yukarı yapışık olmasından anlaşılıyor. Yer seviyesinde 891 metrede (yani Ankara Bölge İstasyonunun bulunduğu yer) yaklaşık olarak 6 dereceye yakın gözüküyor. Bu görünüşte kar için uygun bir değer değil, hem de 850mb sıcaklığı da sıfır derecenin zaten üstünde ama, şöyle bir durum daha var: yerde havanın kuru olması, buharlaştırmayı arttıran bir faktör, şayet yağış başlarsa yağmurla hava ıslak termometre sıcaklığına yaklaşabilir. Ben de, 2931 feet seviyesini baz alarak; sıcaklık değeri üzerinden kuru adyabat, çiğ noktasından doygunluk karışma oranı çizgisini paralel takip edip, bu iki çizdiğim çizginin yukarıda birbirlerini kestikleri, doygun adyabat çizgisini paralel izleyerek yer seviyesine doğru yeni bir çizgi çektim ve ıslak termometre sıcaklığını çıkartmış olduk (sarı çizgi).

Sonuçta; Bilkent, Oran gibi yüksek yerlerde(yaklaşık 3540 feet) ıslak termometre sıcaklığı 0 dereceye yakın çıktı. Bu da, basitleştirilmiş ifadeyle şu demek, salı günü yağış olduğu takdirde buharlaşmadan oluşan ısı kaybı yağışı önce yağmura ardından da yükseklerde kara dönüştürebilir. Alçaklarda ise, yağış devam ederse çoğunlukla yağmur gibi gözüküyor.

ANKARA DEĞERLENDİRMESİ (14.11.2011 Akşam Modeline Göre)
Ankara’da 15 Kasım 2011’de etkili bir yağış söz konusu değil, yarın gün içinde yağış görülürse alçak semtlerde önceden yaptığım tahminlerde belirttiğim gibi kar değil, yağmur de ihtimali var.  Gün içinde en yüksek sıcaklık başkentin, alçak semtlerinde 5 dereceye, Bilkent ve Oran gibi yüksek semtlerde 3 dereceye yakın olucak gibi. 5 derece sıcaklıkta alçaklarda yağış yağmur şeklinde olabilir…ve örtü oluşturucak şartlar daha önce’de dediğim gibi alçak semtlerde yok. Bu sistemden 5-6 cm kar beklemek fanteziden ibarettir. Çünkü, yukarı seviyelerde hydrolapse durumu hiç iç açıcı değil…şu durumda, bazı semtlerde sadece çiseleyip geçebilir de…termodinamik konveksiyon zaten söz konusu değil, dinamik konveksiyon içinde yeterli şartlar yok. O halde hydrolapse durumu konveksiyon olmayan bir alanda, bulut oluşumunu kötü yönde etkileyecektir. Yer seviyesine doğru nemim azalması, radarda görünmesine karşın yağışın bir bölümünün yere ulaşmadan buharlaşmasına (virga oluşumuna) da sebep olabilir, yani radardaki mavi kütleler yağış yapmayabilir yerde…


Yukarıdaki bu değerlendirmem, GFS modeline göreydi, peki WRF-ARW modelindeki tablo nasıl bir gözatalım.

WRF-ARF modeli GFS’den bambaşka bir senaryo da, alçak seviyede bulut yoğunluğu var fakat çok sığ, belki de yüksek sis ya da stratokümülüs kütlesi olabilir, yani hava çoğunlukla kapalı, yağış için çisentiden fazlası olamaz bu görüntü de…GFS’de de olduğu gibi bu modele göre de sıcaklık 891 metre de (Ankara Bölge İstasyonunun rakımı) 5-6 civarlarında… Tabi, söylediğim sıcaklık değerleri yağış yokken ölçülebilecek değerler…

Bir tek COAMPS Modeli yağışı fazla vermiş fakat, o modele göre de thickness değerleri yüksek semtlerde bile yağmurluk değerlerde, kar değil.

Benim Ankara için model yorumum bu kadar… 🙂 Bekleyelim görelim

Reklamlar

28 comments on “11-16 Kasım 2011 sisteminin Skew-T Üzerinden Etki Değerlendirmeleri

  1. Konya, 15 Kasım Salı 03 GMT çıktısı.

    Eğer gerçekleşirse salı sabahı kardan adam yapabilirim 🙂 Yalnız salı günü gündüz en yüksek sıcaklık 3-3.5 derece arasında. Islak termometre sıcaklığı sıfır seviyesi de Konya üzerinde 1000 metre civarlarında.

    Konya’nın rakımı 1016 metre. Bu da gündüz yağışınında kar olarak düşebileceğini gösteriyor. Yalnız ben kendi yaptığım hesaplamamda 2.5 derece bulmuştum bu değeri. 2.5 derece olan ıslak termometre sıcaklığında kar olur mu hocam 🙂

      • Gayet başarılı bir çizim, sanki biraz kuru adyabata paralel çizerken çok az eğri olmuş ama sistemi tam anlamışsın. 🙂 Eğriliği hesaba katarsak, çok az daha düşük çıkar sonuç…haritada da galiba Konya’da zaten 1000 ila 1500 arasında gözüküyor. Gündüz için kesin kar diyemem, gece kar aldıktan sonra gündüz yağmur alabilir bu durumda… 1 gün kala bir defa daha bakalım, şimdi görü sağlıklı olur.

        • Tamam. Bir de şöyle bir durum var. Eğer gece güzel bir kar örtüsü oluşursa “beyaz” etkisiyle hava beklenenden daha az ısınabilir.

        • Bence dikkatli ol o noktada… alçak basıncın hangi tarafında kaldığınıza ve yukarı rüzgarların yönüne bak bence…
          Neyse yağmur da, kar da hayatın elementleri sonuçta, hiç yağış alamayan yerler de var… 🙂 Sıfırın garanti üstüne çıkarsınız bence

        • Yağış yağmura dönmedi. Salı gün boyu hafif-orta kuvvette kar devam etti. Yağışın etkili kısmı gece yağdı ve 2 cm’lik örtü oluşturdu. Yarın sabah Salı günü ölçülmüş en yüksek sıcaklık belli olacak. Yarın akşam bakarız durum nasıl gelişmiş. Sıcaklık sıfır derecenin üzerine çıktı büyük ihtimalle zira kar şıp şıp eriyordu ama yağış kar olarak düştü yine de. Ben karı sevdiğim kadar yağmuru da severim. Bilirsin senin gibi oraj hastasıyım 🙂 Yağmur, kar elementse şimşek kutsal elementtir 😀

    • Koşullar bozulmaya başladı sizin orda Çihiro… 2 gün önceki skew-t görüntüsüne fena nazar değdi… uykusuz gece geçirme….benden demesi… 😛 Yağış sabahın karanlık saatlerine kaydı zamanlama olarak…

      • Ben nostalji yaptım ya. Bembeyaz bir sabaha uyanıp kendime sürpriz yaptım 😀 Dışarı bakıp “aaa kar yağmış!” diye şaşırmış gibi yaptım 😀 Cidden gece uyandım ama dışarıya bilerek bakmadım.

  2. Hocam skiron ne yapmış öyle … 15 cm kar vermiş, sizin paylaştığınız bilgileride gördüm ama skiron kafamı bayağı karıştırdı… sizin skirona karşı düşünceniz nedir?

  3. Soğuk hava ile beraber karla karışık yağmur ve kar yağışlarının hangi bölgelerde etkili olabileceğine dair harita ve kalınlık haritalarını inceledim. Bu siteden aldığım görüntüye göre kar yağışlarının özellikle İç Anadolu’nun güneyinde, Toroslarda, İç Anadolu’nun doğusunda etkili olabileceği gözüküyor.

    Kalınlık haritaları ise 500-1000 hpa
    ,
    700-1000 hpa ,

    850-1000 hpa
    gözüküyor.
    Haritalar 14.11.2011 18:00 zet içindir. Sizce nasıl olabilir kalınlık haritaları bize bu konuda nasıl bir fikir verebilir?

    • Her 3 kalınlık haritasının ayrı ayrı değil, hep beraber değerlendirmek önemli, bu 3 model çıktısına göre sahil kesiminde(yalnızca Zonguldak-Bartın çevresi) yağış çok şiddetli olursa %50 ,ihtimal civarlarında karlı yağmur alabilir. Bunun dışında İç kesimlerde(İç Anadılunun kuzeybatısı, Batı Karadeniz, İç Ege ve Güney Marmaradaki yüksekler) yağış olursa, kar şeklimde yağış alabilir. Tabi burada, thickness haritalarının kusurlu olduğu bir noktayı da hatırlatmak gerek… atmosferdeki enverziyon seviyelerini hiçe sayar bu yüzden aradaki sıcak katmanları kalılığı ne olursa olsun hesaba katmaz. Bu nedenle haritada her ne kadar Batı Karadeniz sahilinde dar bir alan yağış kuvvetli olursa, kar alabilecek bir potansiyelde gözükse de ayrı bir skew-t log(p) incelemesi yapmak gerekli diye düşünüyorum.

  4. White Fox, gerçekten kutlarım seni böyle faydalı bir site oluşturduğun için tebrikler yazıların çok güzel. Bu gelicek olan sistem Marmaranın güneyine kky. kar bırakcak gibi duruyor peki İstanbul’a neden kky. alamıyor denizin etkisimi olabilirmi acaba ? Teşekürler.

    • Marmara’nın güneyinde kky-kar bırakabilme potansiyeli var. Ancak, İstanbul’a “kar yok” diye ilan etmek için erken olduğunu düşünüyorum, görünen tablo böyle ama henüz, kalınlık (thickness) değerleri netleşemedi ve kısa vadeli modellerin o tarihe yönelik ürünleri çıkmadı, deniz etkisi olucaktır, ama her şeyin biraz daha netleşmesini bekleme taraftarıyım. Son 2 gün kala bu başlıkta İstanbul içinde konuşmaya başlarım.

  5. İzmir için beklentin nasıl White Fox?Yağış bir modelde bir gözüküyor bir kayboluyor. NOAA sitesi Adnan Menderes H.Limanı-İzmir verileri üst atmosfer verileri böyle gözüküyor:
    14.11.2011 18:00 zet tarihi.

    • Havanın güneşli olmayacağı kesin gibi, çünkü yukarı seviyelerde yoğunlaşma depresyonu bulut oluşumu açısından, yeteri küçüklükte ama bu veriye göre de önemli bir yağış oluşturma potansiyeli yok ve bulut tabanı çok yüksekte kalıyor. Bulutlu soğuk bir görüntü kısaca. 🙂

    • Daha da düşeceğini dayanağı önemli tabi…neye dayandınarak bu kanıya vardın ? 🙂
      Dipnot:
      Öğle modelinde 0.2-0.3 derece ısınma var aynı saat için…

      Akşam modeli ise hem sıcaklığı arttırdı, hem de yağışı önemli oranda azalttı mesela…

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s