Galeri

27 Şubat 2012 – 2 Mart 2012 [Olay] İncelemeleri: İstanbul’da Deniz Etkisi Kar Yağışları

2012 Şubatını heyecan verici bir sistemle noktalamaya hazırlanırken, bu başlığı açarak deniz etkisi yağışlarını inceleye karar verdim.  White Fox – Mehmet Can Tanyeri
—————————————————————————————————————————————
GİRİŞ

Başlık olay incelemeleri (case study) üzerine kurulu olduğu için, bu başlıkta hava tahmini yapmaktan ziyade amacına uygun olarak balon sonuçları, radar verileri, sinoptik haritalar ve diğer meteorolojik analiz verilerinden faydalanarak deniz etkisi mekanizmalarını kısaca incelemeye çalışacağım.

SİNOPTİK DURUM
Başlamadan önce son veriler ışığında küçük bir değerlendirme yapalım.

850 mb rüzgar koşullarından anlaşıldığı gibi, siklon henüz geçmeden rüzgarlar deniz etkisi sea-effect yağışları açısından uygun koşullarda fakat siklon geçmeden,yani siklonik elementlerden arınmamış – saf olmayan deniz etkisi mekanizmalarını,  deniz etkisi yağışı terimini kavramca geniş bir forma sokmamak için deniz etkisiyle yoğunluğu artan (siklonik) yağış sea-enhanched dememiz daha uygundur.

Önümüzdeki günlerde Batı Karadeniz, Marmara’nın Güneyi ve Yunanistan’nın Orta Yunanistan Bölgesinin kuzeydoğu sahilleri, Yunan adalarının bir bölümü (özellikle Skyros adası civarları) deniz etkisi yağışları açısından nitelikli koşullara sahip, yer seviyesindeki nem oranı ve  yukarı seviyeler ile yerdeki sıcaklık farkı yağışın şiddetini büyük oranda belirleyecektir. Yer yer şimşek aktivasyonu da görülebilir.

Son deniz suyu sıcaklıklarına baktığımızda, klasik olarak kabul edilen deniz ile 850 mb arasındaki 13 derecelik sıcaklık fark barajının rahatlıkla sağlandığını görüyoruz.

VE BAŞLIYORUZ

27 Şubat 2012 – Pazartesi

Yukarıdaki 00Z temp sonucuna 850 mb sıcaklığının -1.7 dereceye kadar gerilemiş durumda fakat bu deniz etkisi yağışları oluşturmaya uygun bir sıcaklık değeri değil.
Skew-T Log (P) diyagramında yoğunlaşma depresyonu sığ olarak görülen deniz etkisi mekanizmalarının oluşumu açısından ideal şartlarda değil. Bunun dışında sağ tarafta sunulan rüzgar verileri de fiziksel olarak durumu daha da zorlaştırmış.

Sınırlı alan modellerinden NAE’nin 850 mb sıcaklık verilerine göre, gün içinde devamlı olarak Karadeniz’de sıcaklık düşüyor. Bu durumda öğle saatlerine doğru siklonik yağışlara ilave olarak deniz etkisi yağışların da Batı Karadeniz’de görülmesi beklenebilir.

Giriş kısmında da rüzgâr koşullarının siklon geçmeden de deniz etkisi yağışlarını oluşturmaya müsait koşullar oluşturduğunu belirtmiştim.  Sikolonun merkezinin Yunanistan üzerinde olduğu 850 mb haritasından anlaşılıyor.

Bugün İstanbul’da uygun rüzgar ve sıcaklık koşullarının öğle saatlerinden itibaren deniz etkisiyle yoğunluğu artan siklonik yağışlar görülebilir.

27 Şubat 2012 sabahı İstanbul Radar Görüntüsüne göre güney ve kuzeyden gelen kütlelerin İstanbul’da yağış yoğunluğunu arttırdığını görüyoruz.  Kuzeyde deniz etkisiyle gelişen kütleler güneydeki siklonik unsurlarla bir arada bulunuyor. Tipik bir sea-enhanced örneği:

Aşağıda ise 12Z temp sonucu var. Rüzgar koşulları çok sığ ve  hafif şiddette bir deniz etkisi oluşturmaya müsaitmiş. 750 mb seviyesinin biraz üstünde tepe enverziyonu görülüyor, eğer bu seviye önümüzdeki bir kaç gün boyunca alçalmassa önünüzdeki günlerde İstanbul’da güçlü sağanaklar yapabilecek DEK’ler gelişebilir. Zira, 700 mb rüzgar koşulları da yarından itibaren DEK bakımından uygun açılara dönüyor.


——————————————————————————————————————————
28 Şubat 2012 – Salı 00Z

00z temp analiz sonuçları ve radar görüntülerini yorumlacak olursak:

753 mb seviyesine kadar rüzgârın çok açık biçimde poyraz bileşenlerinde estiğini görmekteyiz. Başka bir ifadeyle rüzgâr (Kara)denizin üstünden yol katediyor. Yer seviyesinde yoğunlaşma depresyonu gayet iyi durumda, hava kuru da değil. Hem 850 mb sıcaklığının -8,1’e kadar düşmüş, bütün koşullar deniz etkisi yağışlarının oluşmasına son derece uygun.

Esasen deniz etkisi yağışlarının oluşması için rüzgar hızının yer de en az 8-9 knot olması gerektiğini biliyoruz. Fakat, balon ölçümünün gerçekleştirildiği Göztepe istasyonunun bulunduğu konum nedeniyle yerdeki rüzgar akımı şehir etkinkenleri dolayısıyla gerçeği yansıtmamış olabilir. İstanbul genelinde özellikle Karadeniz tarafında rüzgarın kuvvetli estiğini biliniyor.(Aşağıda METAR raporları var)

Akıllara bir soru gelebilir: Deniz etkisi yağışlarında 700 mb ise yer seviyesindeki rüzgarın açısısal farkı 60 dereceyi aşmamalıdır neden koşulların uygun olduğunu düşünüyorsun ?

Yukarıdaki 28.02.2012 – 00Z Göztepe RAOB sonucunda 1011 mb olan yer seviyesindeki rüzgarın şehirsel etkilerinden ötürü gerçeği yansıtmayacağını düşündüğüm için 45 derece(poyraz) yönlü 1000 mb seviyesindeki rüzgarı temel almamız gerekli, şu durumda rüzgarın 700 mb ile 1000 mb arasındaki fark 65 derece oluyor. Yine de fark 60 dereceden fazla ama 110 derece olan 700 mb rüzgarı da Karadeniz üzerinden yeterli mesafe yol almıyor. Burada önemli olan rüzgarların deniz üzerinden geçmesi, açısal farkın büyümesi yalnızce şerit oluşumunu olumsuz etkileyebilir.

MGM’nin maks radar ürünlerinde radar görüntüsü üzerinde bir kesit var, aslında bu bulut tepe yüksekliği konusunda bize bir fikir veriyor.(MGM’de üstte cetvel bu yükseklik ile ilgili bir cetvel sunulmamış)

Yukarıdaki radar görüntüsünde bulutlar sığ durumdalar ve yükseklikleri en fazla 2-2.5 km civarında, yani aslında 700 mb rüzgarını hiç dikkate almamız gerek yok. Çünkü bu kütleler 700 mb’dan etkilenmiyor, o yüksekliğe kadar büyümüyorlar. İşte bu nedenle deniz etkisi yağışları açısından durumu uygun görmekteyim.

Deniz etkisi yağışlarında CAPE değerinin varlık göstermesi aslında çok da gerekli bir etken değil ama belli bir CAPE enerjisi olduğunda deniz etkisi yağışlarının daha da kuvvetlendiği bir gerçektir. 00Z tempinde ayrıca çok az da olsa CAPE varmış.

Aşağıda 28 Şubat 2012’nin radar görüntüleri var. Saf deniz etkisi yağışları özellikle İstanbul Avrupa yakasında varlık göstermeye başlamış.

Burada da 28 Şubat 2012 sabahının uydu görüntüsü var.

28 Şubat 2012 Salı 12Z 
Deniz etkisi yağışlarında termodinamik konveksiyon bazen çok zayıf kalıyor.  Hatta kümülonimbuslar oluşup şimşekler çaktığında bile CAPE 0 gibi değerler sergileyebiliyor. Bu örnekte 120 j CAPE değeri olsa da, deniz etkisi yağışlarında esasen yükselme kuru hava karşısındaki yoğunluğu daha düşük nemli hava ile meydana geliyor.

Yukarıdaki radar animasyonunun başlangıcında deniz etkisi yağışı yoğunluğu oldukça az, 12Z tempinde de yer seviyesindeki yoğunlaşma depresyonunun 8 derece olduğunu görmekteyiz. Rüzgar koşulları ve sıcaklık genel olarak uygun olsa da yağış yoğunluğundaki düşüklüğü doğrudan nem oranına bağlamamız doğru olur.

29 Şubat 2012 Çarşamba 00Z

Yukarıdaki temp sonucunda yer seviyesinde nem oranının 28 Şubat 12Z’deki nem durumuna oranla arttığını ve tepe enverziyonunun 600 mb seviyesinde olduğu görülüyor. Esasen sığ sistemler olan deniz etkisi yağışları, uygun şartlarda sığlık durumunu fiziksel olarak aşabilirler.

Nemin %50-60 olduğu yerlerde(burada Kadıköy civarları) denizde oluşan konvektif hücreler beslenemiyor ve ömürlerini tamamlıyorlar. Hatta yükselen hava hareketinini yerini yağışlar birlikte olan soğuma ile alçalan hava hareketi alıyor ve bu bulutlar dağılıyor.


1 Mart 2012 Perşembe 00Z

Bu da bir öncekine benzer durumda yer seviyesindeki yoğunlaşma depresyonu biraz küçülmüş. Bu yüzden Karadeniz’den gelen kütlelerin İstanbul’dan geçerek Marmara denizine ulaşabilmeleri bir önceki durumdan daha kolay…

1 Mart 2012 Perşembe 12Z

Bu örnekte ise İç Anadolu’da bir ULL alanı (Upper Level Low – Yukarı Seviye Alçağı) görmekteyiz. ULL alanları genel olarak kendi baroklinik alanları için de etkili olsalarda bunların spin hareketleri dolayısıyla çevrelerinde sıcaklık ve nem adveksiyonu oluşur. Nitekim 1 Mart 2012 Perlebe günü Anadolu’da bulunan ULL Karadeniz’den Marmara ve Batı Karadeniz’e yoğun nem adveksiyonu yaptı. Bu da ayrı bir etken olarak deniz etkisi yağışlarının etki alanını genişletti.

Aşağıdaki temp sonucunda tepe enverziyonun 700mb seviyesinin de üstünde olduğu anlaşılıyor.


Eşdeğer kalınlık haritası ULL alanının varlığına delayet etmekte:


500 mb sıcaklık-yükseklik konturları da ULL alanını destekler nitelik taşıyor.

Yer Basınç haritasına göre İstanbul ve Batı Karadeniz’deki yağışları doğrudan siklon etkisi altında gelişmiyor.

Mehmet Can Tanyeri (White Fox)

Reklamlar

6 comments on “27 Şubat 2012 – 2 Mart 2012 [Olay] İncelemeleri: İstanbul’da Deniz Etkisi Kar Yağışları

  1. Daha güzel örnekler İstanbul için, sanırım artık 2013’te belki gelir. Gerçi İstanbulda Mart bitmeden kış bitmez (hatta yanlış hatırlamıyorsam 97 senesi olması lazım, Nisan ayında bile kar yağmışlığı var, İstanbula) ama bilemiyorum. Belkide 2012 son bir kez daha bir güzellik yapar. Yaparsa da umarım, istediğiniz gibi güzel bir örnek olur.

  2. Konuyla direkt alakalı olmasa da bir sorum olacak.

    Rüzgârsız bir havada yağan kar tanelerinin ufak olması, kar tanelerinin yağdıkları yere kadar güçlü rüzgârlara maruz kaldığı anlamına gelir mi?

    Mesela İzmit merkezi kuzeyli rüzgârlara kapalı olduğundan tipi beklenen sistemlerde bile kolay kolay tipi olmaz. Fakat tipi beklenen günlerde ince taneli kar yağışları sıklıkla görülür. İzmit’ in kuzeyindeki tepeler ise İzmit’ te tipi şeklinde bir kar yağışı yokken iyi rüzgâr alır.

    Umarım sorumu anlamışsınızdır.

    • Kar tanelerinin şeklini sıcaklıkta belirliyor. Daha yüksek sıcaklıkta yağan karlar birbirine yapışıyor. Şiddetli rüzgarda da lapa kar görülebilir veya hiç rüzgar esmeyen havada incecik kar yağabilir. Birincil faktör sıcaklıktır. (Özellikle bulut sıcaklıklığı)

      Genelde tipi olduğunda sıcaklıkta çok düşük olduğundan yağan kar da küçük oluyor. Rüzgar yan faktör ama esasen bulut sıcaklığı….

  3. RAOB analizleri üzerinede paylaşımlarda buluncak mısınız sayın white fox…temp analizinde çok faydalı bir program siz daha iyi bilirsiniz gerçide temp sizin uzmanlık alanınız…

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s