Galeri

Shapiro-Keyser’in Etkisinde Anadolu’nun Konvektif Sezonu Başlıyor

Orta Akdeniz’de deniz anası olarak adlandırdığım Shapiro-Keyser (SHPK) Siklonunun son durumu aşağıdaki gibi, çöl akımlarından dolayı biraz şaftı kaymış gibi gözüküyor.

Dün gece bu siklonun oklüzyon bölümü giderek yoğunlaşırken, soğuk cephe kısmının hem Kuzey Afrika’dan gelen güneyli sıcak çöl akımlardan, hem de Mısır tarafında bulunan yerel bir alçak basınç alanından dolayı bozulmaya başladı. ( Öte yandan Cemal Saydam Hocamızın dikkatini çekmiş midir bilmiyorum, SHPK siklonu Kuzey Afrika’dan da yoğun toz emdi – biraz aşağıda jet akımı çıktısını da paylaşacağım. )

Yukarıda yaptığı cephe analizinin biraz anormal gözüktüğünün farkındayım. Kulağa garip gelecek ama bu soğuk cephe tam bir sıcak adveksiyonlu soğuk cephe warm advection in cold front numunesine dönüştü. Bu özürlü yapısı ile yakın bir zamanda yerini tamamen bir oklüzyon alacak gibi duruyor. Belki Antalya’ya kadar gelebilir de…

Yavaş yavaş bir enkaza dönüşmeye başlayan SHPK siklonunun dün yaptığı etkiler muazzam boyutlardaydı. Öyleki Güney İtalya’da bazı bölgelerde metrekareye 100 kg’ın üstünde yağış çok kuvvetli rüzgar etkili oldu.

Sistemin bu akşamdan itibaren Güney Ege’yi etkilemesi bekleniyor. Tabi bu güçte değil.


12 km çözünürlüklü NAE modeline göre Kuzey Afrika üzerinden 11 Mart öğleden sonra hızı 100 knotu bulan Orta Anadolu’ya uzanan jet akımı var. Jet akımlarının dinamik konveksiyonu arttırdığını biliyoruz.

Eşdeğer sıcaklık ürünlerinden de güneyden İç Anadolu’ya özellikle yarın nem adveksiyonu olduğu net biçimde anlaşılıyor. Nemli hava konveksiyon için en önemli unsurlardan biridir. Aslında eşdeğer sıcaklık haritaları cephe analizi için de birebir kullanışlı, operasyonel kullanımda eşdeğer sıcaklık ürünü 700 mb nispi nem oranına göre cephe analizi yapmaktan çok daha sağlam sonuç veriyor. Animasyonun sonunda Anadolu’ya bir oklüzyonun geldiği anlaşılıyor da…


Denge seviyesi sıcaklığındaki gidişat ilk aşama da(11 Mart Gecesi) jet akımları ile ikinci aşamada (12 Mart gün içinde) eşdeğer sıcaklık durumu ile paralel biçimde sıcaklık düşüşü var. 12 Mart 2012 öğle saatlerinde Konya-Tuz Gölü-Kırşehir-Aksaray hattında denge seviyesinde sıcaklık -40’ı bulabilir.

MUCAPE verileri’de yine Tuz gölü hattını yeterli miktarda enerji biçmiş!

Kırşehir’e ait 12 Mart 2012 -09Z ve 12Z Skew-t Log (P) ürünleri de aşağıdaki gibi:

Sweat indeksin bir ara 300’ün üzerine çıkması ve rüzgar dağılım profili potansiyel olarak çok hücreli multicell oraj oluşumuna olanak sağlıyor. Skew-t diyagramında kümülonimbusun tepe sıcaklığının -40’ın da altında gözüküyor.
Dikey hızın Tuz gölü civarındaki yoğunluğu da şahane…

Bütün bu alametler martın ilk yarısı için gayet muazzam değerler, bakalım yarın neler getirecek, göreceğiz.

Son olarak Ankara’ya ait skew-t diyagramlarından 2 tane yukarı seviye konveksiyonu örneği vererek konuyu noktalayayım.

12.03.2012 – 00Z – 17130 – GFS

12.03.2012 -03Z – 17120 – GFS

Başkentte yer seviyesinde hava kararlı ve bir konveksiyon belirtisi yoktu. 848 mb seviyesinde de tepe enverziyonu başlıyor ve 800 mb’ın biraz üstü 1 dereceye kadar çıkabiliyor. Yerde ise sıcaklık 0 derece civarında yer ve 800 mb arasında -2’ye kadar düşebiliyor.  Bir taraftan donan yağmur/ buz peletlerine uygun bir durum var ve bu sıcaklık profili yer seviyesinden gelişebilecek konveksiyonu imkansız kılıyor CAP alanı çok güçlü…

Fakat birince diyagramda 650 mb seviyesinde, ikinci diyagramda 600 mb seviyesinde kararsızlık var ve parsel yukarı seviyeden itibaren yükselebiliyor. Grafikteki iCAPE aslında MUCAPE yani en kararsız parselin CAPE değeridir.  Lifted indeks ikinci diyagramda -0,4’e kadar düştü. Bu da güzel bir yukarı seviye konveksiyonu örneği teşkil ediyor. 12 Mart 2012 sabaha karşı stratiform bulutları için gömülü kümüliform bulutlarının da gelişmemesi için hiç bir aykırı sebep yok. Dahası bunun dışında düşey etkili kütlesel rüzgar hız değişim vektörü Effective Bulk Vertical Shear Vector de kümüliform bulutlarını oluşturmaya uygun gözüküyor.

Cheers 😀
Mehmet Can Tanyeri

Reklamlar