Galeri

CAP: Fırtınalara Karşı Doğum Kontrol Hapı

Bugün Türkiye’deki meteorolojik durgunluk sebebiyle, ben de okyanus ötesinde bir noktayı özel olarak inceledim. Söz konusu durum Türkiye’de de sık görülebiliyor. İleri bir zamanda  Türkiye’de bir noktada benzer bir durum ile karşılaştığınızda aşağıda anlattıklarım ile kıyaslama yapabilirsiniz – Mehmet Can Tanyeri

Son yılların en sert kışını geçiren Türkiye’nin aksine,  medya kaynaklarından Amerika’nın genel olarak alışılagelmişin dışında sıcak hava akımlarının etkisi altında kaldığını hatta kış ortasında güney eyaletlerinde hortumların çıktığını duyuyorduk. Bir çok noktada yılların sıcaklık rekorlarının kırıldığı haberleri de geliyor!

Bu hafta ABD yine alışılagelmişin dışında bir sıcak havanın etkisinde, öyle ki Oklahoma’nın kuzeyindeki Kansas’ta bile klima çalıştıracak hava koşulları var! Güneydeki Texas, Mississippi boyunca bu değerler belki normal karşılanabilir fakat kuzeydeki Chicago’ya kadar sıcaklık 25’e dayanmış,  göl etkisi mekanizmaları ile ünü Büyük Göller bölgesinde bile soğuk su sıcaklıklarına rağmen sıcaklık 20 dereceye çok rahat ulaşabiliyor!

16.03.2012 – CUMA (Resimlere Tıklayarak Büyütebilirsiniz)

17.03.2012 – CUMARTESİ

500 mb ile yer arasında yer  yer 45 derecelik sıcaklık farkı var!

Aynı zamanda batı kıyısındaki siklonun çekirdeği -37’yi bulmakta! Yaz ve kış ancak bu kadar dip dibe olabilir.

850 mb sıcaklıkları tam yaz değerlerinde:

Ocak ayı ortalama sıcaklığı -8 ve Temmuz  ayı ortalaması 32 olan ve hortumları ile sabıkalı Kansas eyaletinin başkenti Topeka kentini bu koşullarda  incelemek istedim.

—————–

Aşağıda incelediğim TOPEKA örneğinin konusu yukarı seviyede bulunan kararlı bir tabakanın fırtına oluşumunun kaderini nasıl değiştirdiğini göstermek üzerine…

GFS çıktısında Kansas eyaletinin genel olarak 2000- 2500 j CAPE değerini bulduğunu görüyoruz. Haritadaki nokta ise Topeka’nın olduğu yer…

Benzer şekilde lifted indeks değeri şiddetli fırtına potansiyeline işaret ediyor.

Topeka’ya ait 00Z temp sonuçları gibi:
Lifted indeks -8,  Total Totals 62.4 ve CAPE 2232 j ile oldukça yüksek bir değere sahip…
Tam anlamıyla inanılmaz değerler!

Fakat 850 mb dolaylarında bir tepe enverziyon var (lacivert bölge) yani yukarıda sıcak havanın bulunmasından dolayı o bölgede hava kararlı –  işte bu lacivert alana CIN deniyor * CAP ise lacivert alanın en kalınaştığı yerin uzunluğunun değeri… yani orada 813 mb hava sıcaklığı 16, parsel sıcaklık 15.7 ise CAP değer 0.3’tür.

CAP termodinamik yükselmeyi engellediği için fırtınaların oluşumu ya gecikir ya da tamamen önlenmiş olur. Lacivert bölgede parsel sıcaklığı ile gerçek sıcaklık arasında fark 4 dereceden fazla – bu CAP alanı çok güçlü bir engelleme yapıyor.

CIN değeri de 90 j,  bu oldukça büyük bir değer. Yerden yükselen hava parselinin yukarıdaki uç değerlere rağmen bu CAP alanı aşması zor bu yüzden bu tempe göre çok ciddi bir konvektif oluşum beklemek bir hata olur.

CIN değerinin tamamen kırılması için Topeka’nın 2 metre sıcaklığının 30.8 dereceye yükselmesi gerekli;

Yer sıcaklığı 30.8 dereceye yükseldiğinde bu sefer Topeka’da tam anlamıyla bir kıyamet senaryosu oluşuyor. CAPE 3752, Lifted indeks -11,7 değerini alıyor, bu da durumu son derece tehlikeli kılıyor!

Bunun dışında oluşabilecek fırtına bulutunun tepe sıcaklığı -60’a yaklaşıyor (EL – denge seviyesinden bu sonucu çıkatmak mümkün!)

Bu şartlar buz partikülleri içinde çok kolay barındırmaya da uygun, bulut içindeki buz parçacıkları su molekülleri ile beslenerek rimming fırtınayı çok iri taneli dolu üretme potansiyeline sahip kılıyor.

Dolunun dışında Sweat indeks de 525 gibi uç bir değerde, koşullar hortum oluşumunu da destekliyor.

Yani buraya kadar herşey mükemmel.

Fakat model verilerini incelediğimizde Topeka ve çevresi bugün öğlenden sonra  26.3 dereceye kadar çıkabiliyor. Yani bu senaryo için şart olan sıcaklık değerinin 5.5 derece altında, yukarıdaki CAP bölgesini aşabilecek güçte bir sıcaklık değil bu…

Aşağıda parsel analizi yaptım:

Yukarıda görüldüğü gibi modelin öngördüğü 26.3 değeri CAP alanının geçemiyor. CIN değeri 54 j ile yine yüksek! Bunun daha da düşmesi, CIN alanlarının küçücük olması gerekirdi.

787 mb ile 696 mb arasında hala güçlü bir CAP alanı var ve yükselen hava parselinin doygun hale geldiği seviye 884 mb (Ayrıca LCL seviyesi)…

Yani 884 mb ile 787 mb arasında konvektif bulutlar oluşabilir. Fakat bu bulutlar genel olarak üzerine yukardan terlikle basmışlar gibi görünecektir, zira 884-787 mb arasındaki mesafe kısa bir mesafe yani bu bulutlar cumulus fractus tipi bulutlar olabilir. Hatta 850 mb civarlarında stratiform bulutlar da oluşabileceğinden stratokümülüs tiplerini de görmek mümkün…


Sonuç, Topeka yukarıda kararlı bir tabakanın (CAP alanının) varlığı yüzünden muhteşem potansiyele sahip bir fırtınayı daha doğmadan kaçırıyor. CAP alanı hiç olmasaydı bugün Topeka’da çok şiddetli bir fırtına patlak verebilirdi. Bir tepe enverziyonun konveksiyona yaptığı köstekliği görmüş olduk.

Bir bakıma doğacak olan fırtınalara karşı CAP bir doğum kontrol hapı etkisi yapıyor. 😀

Bakınız aşağıda öğleden sonra saat 15:07’ye ait radar görüntüsü, görüldüğü gibi Topeka ve çevresi tertemiz, hiç birşey yok. Elde var kocaman sıfır!

Fenerbahçe’mize derbi de başarılar!
Cheers 🙂

Reklamlar

3 comments on “CAP: Fırtınalara Karşı Doğum Kontrol Hapı

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s