Galeri

CAP’in Bitmek Bilmeyen Fırtına Suikastleri

Daha önce Fırtınalara Karşı Doğum Kontrol Hapı başlığı altında CAP’in ne olduğunu ve konveksiyonu nasıl etkilediğini değerlendirmiştik. Aşağıda ise Türkiye’de 30 Nisan 2012’de bazı noktaların kararsızlık durumu kısaca bu çerçevede ele alındı. – WHITE FOX


WRF modeline göre batı kesimlerde yoğun kararsızlık vardı, CAPE Marmara’nın güneyinde ve Ege bölgesinde yer yer 1800 j değerinde ve üstünde gösteriliyordu.

Türkiye’nin batı kesimlerinde 30 Nisan 2012’de öğleden itibaren konvektif hücreler tomurcuklanarak etkili orajlar gelişti. Fakat  İzmir, Muğla veya Aydın gibi kentlerde de kararsızlık koşullarının modellere göre uygun olmasına rağmen fırtına oluşamadı.

Orajların yoğun görüldüğü Balıkesir/Dursunbey‘e ait 39.58,28.62  koordinatları girip oluşturduğum WRF/WRFE skew-t çıktısı aşağıdaki gibi (Üstüne tık atarak büyütün) :


Yukarıda yer sıcaklığını model 23.9 almış. Aslında burada hava parseli yerden yükselemiyor çünkü 1100-3000 arasında parsel sıcaklığının çevresel sıcaklığa göre düşük olduğu negatif bir alan var ve parsel ile çevresel sıcaklık arasında 2-2.5 derecelik fark var. Yani orta şiddette bir CAP mevcut. (2-2.5 değer orta şiddette bir engeldir ve bölgede fırtınaların oluşmasını birkaç saat geciktirebilir.)

Hava sıcaklığı Dursunbey’de yağıştan önce 28.2 dereceye kadar çıktığı için bu negatif alan tamamen ortadan kalktı ve CAP  de  tamamen kırıldı, 1144 olan CAPE 2108 , MLI -6.7 değerini aldı. Rüzgar dağılımı da daha müsait olsaydı ve yer seviyesindeki nem oranı yüksek olsaydı çok şiddetli hava olaylarına gebe olabilecek tehlikeli bir temp olabilirdi.

Bunun dışında MGM Dursunbey için bir ara dolu uyarısı yapmıştı. Dolu yağabilmesi yüksek CAPE dışında sıfır seviyesinin 650 mb seviyesinin altında olması şarttır. Nitekim Dursunbey’in skew-t log p çıktısı dolu içinde uygun. Zaten bulut tepe sıcaklığı, 28.2 yer sıcaklığı ile -50 civarlarında oluyor.

30 Nisan 2012 12Z uydu görüntüsünde de yer yer -50 derecelik tepe sıcaklıkları var:


İzmir/Güzelyalı’nın 30 Nisan 2012 temp sonucu aşağıdaki gibi:

Burada ilk dikkat çeken şey, yer seviyesinde rüzgarın kıştan çıkma denizden gelmesi. Sıcaklık 24.6 derece kaydedilmiş. Lacivert alan parsel sıcaklığının düşük olduğu, yükselmenin dinamik mekanizmalar olmadan gerçekleşemeyeceği kararlı alanı gösteriyor. Parsel sıcaklığı ile çevresel sıcaklık arasında 5.2 derecelik fark var. 2.5’tan büyük bir fark güçlü bir CAP değerine işaret eder ve sağlam bir konvektif engelleme yapar. 12Z saat olarak günün en yüksek sıcaklığının kaydedildiği bir zaman dilimi olduğuna göre bu derecede büyük bir CAP’in kırılma ihtimali çok zor bu nedenle İzmir yukarda kararsız (pozitif) tabaka bulunmasına karşın oraj üretmeye müsait değilmiş.

Negatif alanın tamamen ortadan kalkıp, CAP’in tam sıfırlanabilmesi için İzmir’de 2 metre sıcaklığının 31 derece olması gerekiyordu fakat denizden esen hava kütlesi ile bu mümkün değil. (Yani aşağıdaki durum bir ütopik senaryo ! 😀 )

Yukarıdaki Balıkesir radar animasyonunda da görüldüğü gibi fırtına kütleleri Manisa’nın kuzey ve doğusuna yayılırken, Manisa şehir merkezinde de yine fırtına gelişimi yok.
38.61,27.42 koordinatları girilerek oluşturulan Manisa kent merkezinin WRF çıktısı da aşağıdaki gibi:

Model yer sıcaklığını 26.1 almış. Gerçekleşen en yüksek sıcaklık ise 29.7 ölçülmüş. Daha içeride bulunan Salihli’de 30.6, Alaşehir’de 30.2, Köprübaşı ilçesinde de 30.9 kaydedilmiş.
Manisa merkezinde de Balıkesir/Dursunbey’de olduğu gibi aynı seviyelerde negatif alan var, bu negatif alanın aşılabilmesi için 2 metre sıcaklığının en az 30 derece olması gerekli, 29.7 derecelik bir yer sıcaklığı en az 0.2 değerinde zayıf bir CAP bırakıyor. Bu nedenle Manisa’nın doğusunda sıcaklık 30’u aşıp, Manisa’nın 29.7’de kalmış olması Manisa merkezin yağışsız, doğusunun ise fırtınalı olmasına neden oldu – Tam bir sınır vakası…

———————————————————————
Yukarıda WRF animasyonunda İstanbul için CAPE görülmüyordu. Öyle de olmuş, soğuk denizin azizliğine uğrayarak İstanbul tam bir ölü taklidi yapmış. Yerden 600 metre sonra (936mb) enverziyon dahi oluşmuş.

Enverziyona dikkat!:

Yukarı seviye konveksiyonu (elevated convection) bakımından da 936 mb yeterli güçte bir kararsızlık oluşturamıyor.

Son olarak radarda kütlelerin cirit attığı Isparta 12Z balon ölçümüne bakalım:

Temp sonucu ve yukarıdaki radar görüntüsü bire bir uyum içinde, negatif bir alan olmaması (yani yerden yükseldiği varsayılan parselin her seviyede çevresel sıcaklıktan daha sıcak ve az yoğunlukta olması) CAP’in negatif değerde kalmasını sağlamış. Ancak yer seviyesindeki 19 derecelik, 850 mb’daki 16 derecelik büyük yoğunlaşma depresyonu fırtınanın aşağı yönlü hava akımını (downdraft) güçlendirmiş, bulut tabanını yükseltmiş. Fakat 700 mb’daki uygun nem oranı K ve Total Totals indekslerini olumlu yönde etkilemesi Isparta çevresindeki daha çok orta şiddette yaygın gökgürültü oluşumunu desteklemiş.

Mehmet Can Tanyeri

Reklamlar

9 comments on “CAP’in Bitmek Bilmeyen Fırtına Suikastleri

  1. Hocam elinize sağlık yine güzel bir değerlendirme olmuş. Hocam peki Wrf modelinin skew t çıktısına nereden ulaşabilirim.

  2. Mehmet abi bu aralar Diyarbakır-Elazığ ve Diyarbakır-Urfa sınırında beklenmedik fırtınalar oluşuyor.Bu nedenle bu kesim hakkında da bilgi verirsen sevinirim.

    • Diyarbakır’ın bir kaç gündeki temp sonuçlarına göre bölgede tek tür fırtınaların oluşabilmesi için koşullar var.

      29 Nisan da yine taban seviyesi tek hücreli fırtınaların gelişebileceği koşullar var.

      Az da olsa parselin çevresel sıcaklığa göre daha düşük sıcaklığa sahip olduğu seviyelerin de var olması fırtınaların izole olarak oluşmasını, nem oranının aşağı seviyelerde çok düşük olması da daha yaygın fırtına oluşumunu azaltmış, bulut tabanını da yükselterek daha çok bölgede virga oluşturmuş olabilir.

      Tabi kime göre beklenmedik olduğu önemli, çoğu zaman skew-t çıktılarından Türkiye’de yeterince faydalanılmıyor. Mesela MGM’de kullanılan ECMWF modelinin skew-t ürünü bile yok. Gözden kaçmış olabilir.

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s