Galeri

20 – 21 Temmuz 2012 Mezoölçekli Konvektif Fırtınaları


Sayısal modeller genel olarak mezoölçekli bir fırtınaları nerede patlayabileceği konusuda en iyi fikri veren radar görüntülerinden sonra ikincil güvenilirlikteki kaynaklardır. Çünkü sistemin tam olarak nerede organize olup yoğunlaşacağı tespit edilemez. [Haritaları büyütmek için üstüne tıklayın]

Mezoölçekli bir fırtına sistemi özellikle konverjansın yoğun olduğu ve parsel derinliğinin fazlaca olduğu çevrelerde oluşmaya meyillidir. Yukarıda HIRLAM modelinin 0-2 km konverjans ve parsel derinlik ürünü var. Modele göre Denizli, Aydın’ın doğusu, Uşak ve Kütahya bu koşullara sahip…


Yine HIRLAM modelinin 500 mb yükseklik ve sıcaklık haritasına göre,  Ege bölgesi üzerinde  bir yukarı seviye alçağı (ULL] ve beraberinde İç Batı Anadolu’da çevresine göre daha soğuk olan bir hava kütlesi [cold pool] da mevcut, aslında çok da belirgin bir soğuk hava değil fakat bu haliyle deniz seviyesinden daha yüksekte bulunan bölgelerle termodinamik açıdan etkileşime müsait.


Anadolu’nun orta kesimlerinde ışba sıcaklığının (dewpoint) çok küçük kalması, nem oranının çok küçük olduğu anlamına geliyor. Esasen deniz seviyesinde oluşan bir kümülonimbusun hayatta kalabilmesi ve oluşabilmesi için bulunduğu çevrede ışba sıcaklığının en az 13 derece olması gerekli, 1500 metre civarı için ise bu değer en az 8 olması gerekli… Yukarıda Ankara civarlarında 2…7 değerleri arasında gezen ışba sıcaklığı Ankara’nın kümülonimbus açısından ölü bölge olduğunu gösterir. İç batı Anadolu’da ise dağlık alanlara rağmen ışba sıcaklıkları 9-14 derece arasında yani koşullar o bölgede HIRLAM’a uygun…


700 mb’daki daha yoğun nemlilik aşağı yönlü hava hareketi yavaşlatacağı için konvektif bulutlar daha ısrarlı olarak faal olurlar.


İç batı Anadolu’da CIN değerlerinin küçük olması, orta kuvvette CAPE ve çok düşük değerdeki denge seviyesi sıcaklıkaları bölgeyi mezoölçekli konvektif fırtınalar açısında mükemmel bir laboratuvara çevirmiş.

SONUÇ

Haber metinlerine göre Kütahya’nın merkeze bağlı Ağaçköy’de akşam saatlerinde 1.5 dakika süren bir hortum yüzlerce ağacı sökmüş. Haber kaynaklarında tam olarak hangi saatte hortumun çıktığı belirtilmemiş ama İzmir balon ölçüm sonucuna Kütahya’nın gündüz saat 15:00 sıcaklığını yamalayınca lifted indeks -7 ve CAPE 1526 j çıkıyor. Model çıktılarında Kütahya üzerinde 500 mb sıcaklığının 1.5 – 2 derece daha soğuk olduğunu da gözönüne aldığımızda bölgedeki lifted indeks -9 CAPE’in ise en az 1800-2000 j civarında olma ihtimali var. 900 metrelik rakımlı bir yer için oldukça aşırı bir kararsızlık….

Aşırı kararsızlığa ilave olarak 700 mb dikey hız hortumun çıktığı bölgede GFS modeline göre [HIRLAM modelinin dikey hız verisine ulaşamadım] oldukça güçlü gözüküyor.

Aşağıdaki resimlerde 20 Temmuz 2012’deki mezoölçekli fırtınadan bu fırtınanın model çıktılarını kaybetmedim, zaten yukarıdaki fırtınayı oluşturan şartlar ile bunu oluşturan şartlar hemen hemen aynı, sadece aralarında 1 günlü süre var.


18:00 z CAPE Analizi

Mezoölçekli fırtına bulutu üzerindeki yukarı çekişin yoğun olduğu alanlar bulut tepesinde kabarcıklar oluşturuyor. [Overshooting Top]


Peki İzmir’de neden hiç bulut dahi oluşmadı ?

Yer seviyesinde kararlı karakterdeki negatif alan(lacivert bölge) hava parselinin yerden yükselmesini imkansız kılıyor. O kadar güçlü bir engelleme alanı yaratmış ki CAP 6.9 gibi aşırı büyük bir değere sahip…CAP’in kırılıp, konvektif bulutların gelişebilmesi için 41.3 derecelik bir yer sıcaklığı olması gerekliydi bu da zaten bugün olanaksızdı.

MEHMET CAN TANYERİ

Reklamlar

4 comments on “20 – 21 Temmuz 2012 Mezoölçekli Konvektif Fırtınaları

  1. Hortum oluşması için LFC seviyesinin daha alt seviyelerde olması gerekmiyor mu? Ayrıca kuvvetli shear da yok. 500 mb seviyesine kadar rüzgar hızı çok düşük.

    • Dikkat edersen İzmir temp sonucuna Kütahya’nın o gün saat 15:00’te ölçülen sıcaklığını yamalayarak varsayımsal olarak -7’lik lifted indeks sonucuna ulaştık. Çünkü yukarı atmosfer profili 300 km mesafede aşırı değişkenlik göstermiyordu. -7 sonucunu, modellerde o bölgenin daha düşük 500 mb sıcaklık koşullarına sahip olmasına dayanarak -9 olarak revize ettik. Fakat İzmir tempine göre, Kütahya civarının rüzgar hızını, yerdeki ve orta seviyelerdeki nem oranını İzmir ile bir tutamayacağımız ve daha önemlisi bu hiç kimse tarafından bilenemeyeceği için shear, sweat, LFC’den hiç söz etmedim…

      Hortum balon ölçümününün yapıldığı 12:00z (saat 15:00) sıralarında çıkmamış, akşam saatlerinde çıkmış, model verilerine göre o gün akşam saatlerinde ışba sıcaklıkları inanılmaz yükseliyordu. Mesela yukarda HIRLAM çıktısında 9 dereceden 15’e çıkıyor.

      Yüksek ışba = alçak LFC

  2. Öncelikle bu değerli bilgiler için teşekkür ederim. Yüksek lisans için araştırma yaparken yazınıza rastladım. Bazı bölümler konuyu anlamam için çok yararlı oldu. Teşekkür ederim.

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s