Galeri

5-8 Ağustos 2012: Karadeniz’deki Aşırı Yağışlar

Bu başlık altında riskli Karadeniz yağışlarına yönelik şimdigörü bültenleri ve sonuç bölümüne yer verilmiştir…yeni bültenler eski bültenlerin altına eklenerek, bültenlerin yapılış saatleri kırmızı renkli yan başlıklarda tarihi ile beraber sunulmuştur.. Konuyla ilgili İlgili sorularınızı ve gözlemlerinizi konu altında yorum yaparak yazabilirsiniz. – WHITE FOX

1 Numaralı Şimdigörü Bülteni 05.08.2012 Saat 13:00 :

En riskli yer olan Ordu-Giresun bölgesinin yukarı seviyelerdeki sıcaklık, rüzgar ve nem oranını dağılımını göremek aşağıdaki haritada gösterildiği gibi bir kesit aldım.

İlk kesit görüntüsü, sıcaklık ve rüzgar yön haritasıdır. Burada sağ tarafta siyah renkte olan dağlar, sol tarafta ise deniz var. [Tıklayarak büyütün]

Sol tarafta 4.9, 4.2 diye giden sayılara ise 2 sıfır ekleyin. Yani 4.9 burada 4900 metre anlamına geliyor.

İkinci kesitte ise nem oranı ve rüzgâr hızı (metre/saniye olarak) gösteriliyor.

Bu kesit görüntülerinde benim en çok dikkatimi çeken şey, 1500 metre ve altında rüzgarın kuzeyli bileşenleri gayette hoş görünüyor. Fakat, yukarıda 650 mb seviyesiden sonra hava o kadar durgunlaşıyor ki, NMM modeli o seviyede rüzgar okları bile kullanmamış. Dahası daha da yukarıda 550 mb seviyesinden itibaren de rüzgar güneyli bileşenlerden esmeye başlıyor. Şu koşullarda sırf yer seviyesindeki rüzgara veya yer seviyesinde oluşan alçak basıncın hareketini gözlemleyerek öğleden sonra denizdeki kütlelerin karaya çıkacağını söylemek son derece eksik yaklaşım olur. Zira, şu anda Karadeniz’de görülen yağışlar klasik deniz etkisi yağışları gibi sığ yapıda değil.

Aşağıdaki renkliliği arttırılmış uydu görüntüsüne göre, Samsun açıklarındaki bulutun tepe sıcaklığı -26’dan -40’a gider değişkenlik gösteriyor.

Dün gece sabaha karşı 03:00 sularında yapılan Samsun’daki balon ölçüm sonuçlarına göre de bu sıcaklık seviyesinin 8 ila 11 km yukarı da olduğu anlaşılıyor.

Kütleler hiç de sığ yapıda olmadığı için şu anda dikkat edilmesi gereken yukarı seviyedeki rüzgâr yönleridir. Özellikle de 650 mb ve daha üst seviyelerinkine; aşağıda sırasıyla Terme, Espiye, Giresun, Ordu ve Rize’nin dikey atmosfer profilleri var. Burada hemen sağ tarafta rüzgar oklarından rüzgarın ilgili basınç seviyelerindeki yönünü çok net görebilirsiniz.



Yukarıda Terme/Samsun hariç, bütün diyagramlarda aşağı seviyelerde hava aşırı nemli olduğu için koşullu kararsızlık var. Rize’de ise orta katmanda bir kararlılık var. Bunda yer seviyesinde rüzgarın kuzeyli bileşenlerden esmesinin önemli bir payı var çünkü denizden nem adveksiyonu sağlıyor. Fakat yukarı seviyede rüzgar güneyli bileşenlere döndüğü için adveksiyon yukarda kesintiye uğruyor ve kırmızı(sıcaklık) ve mavi(yoğunlaşma/ışba sıcaklığı) çizgi arasındaki mesade örneğin 500 mb’da açılmış. Yani büyük bir yoğunlaşma depresyonu var.

Özetle bir numaralı nowcastinge göre bu veriler ışığında Giresun-Ordu merkezde 100-150 kg’lık aşırı yağış bugün gündüz vakti olacak gibi durmuyor. Bugün daha çok Giresun ve Ordu’da kıyıdan içerde 1500 metre rakımlı dağlar üzerinde konvektif hücreler oluşursa, yukarıda rüzgar hafif olduğu ve güney bileşenlerine sahip olduğu için, bu kütleler  ağır hareket ederek şehir merkezlerine yayılabilecektir.. Fakat bu ağır hareketleri aynı noktada uzun süreli yağışa neden olabileceğinden su baskını risk taşıyor.Yani denizdeki kütlelere değil,  biraz içerde kalan kütleleri takip etmek gerekli… Bence esas riskli zaman bugün değil bu akşamdan sonrası ve yarındır, çünkü bu akşamdan sonra yukarı seviyedeki rüzgarlar kuzeyli bileşenlere dönecek gibi duruyor.

2 Numaralı Şimdigörü Bülteni 05.08.2012 Saat 18:00 :

Şimdigörüye başladan önce, sinoptik durum hakkında bilgi vermem yerinde olur. Troflar ve sırtların ne olduğunu bilmeyen sayfa takipçileri lütfen şu makaleyi gözden geçirsinler.

Onların ne anlama geldiğini bilenler okumaya devam etsin.

Temelde troflar üçe ayrılır – pozitif, nötr ve negatif olmak üzere…. Negatif bükümlü troflar sağa (doğuya) doğru bükülürler.

Aşağıda paint ile rastgele bir negatif bükümlü trof yapısı çizmeye çalıştım. Burada mavi çizgiler 500 mb jeopotansiyel yükseklik konturlarını temsil ediyor. Trof kuzeybatıdan güneydoğuya doğru bükülüyor. İşte bu tam bir negatif büküm trof görüntüsü :

5 Ağustos 2012 12Z yukarı atmosfer ölçüm verilerine göre, yukarıdaki trof tam da bir negatif bükümlü bir trofa benziyor, o da doğuya doğru bükülme eğiliminde! Bu sinoptik durum bu akşam ve geceleyin hareket ederken daha da doğuya kayarak, İtalya ve Balkanlara uzanan sırt (ridge) yapısının da onu itmesiyle daha da doğuya doğru bükülebilir.


Peki negatif bükümlü trofun anlamı nedir?

İlk olarak alçak basıncın olgun aşamaya geldiğini gösterir. Dikkat ederseniz daha önceden yukarı seviye alçakları(ULL) ve yer seviyesi alçakları arasıdaki farklardan bahsetmiştik.  ULL alanları çoğu zaman yer alçağından bağımsız hareket eder Fakat negatif bükümlü bir yapıda ULL ve yer alçakları birbiriyle organize olur ve ikisi de birbirini tetikleyen ve birbirini güçlendiren faktörler olarak rol oynamaya başlar.

İkinci ve başka önemli bir nokta ise, negatif bükümlü troflarda farklı karakterdeki hava kütleleri birbiri üzerinde etkin şekilde advekte olmaya (birbirinin üstünde hareket etmeye) başlar. Bunu şöyle açıklayım: örneğin Anadolu’nun iç kesimlerinden gelen kuru karasal nitelikteki hava kütlesi Karadeniz’in nemli havası birbiri ile çarpışır. Tabi kural olarak illa ki iki hava kütlesi birbiri ile çarpışacak diye bir şey yok, ikiden fazla farklı yapıdaki hava kütleleri de olabilir. Her neyse, bu çağrışma ila daha az yoğunluktaki nemli Karadeniz havası kuru Anadolu’daki havanın üstüne advekte olarak izentropik olarak yükselmeye başlar. [Bu duruma ecnebiler differential advection diyor, izentropik yükselmenin ne olduğunu anlamak için şuraya bakın) Yani yükselmeye neden olduğu için negatif bükümlü troflar dikey hareketi de arttırıyor.

Yukarıda sözüne ettiğim 2 özellik dinamik özelliklerdi. Termodinamik kararsızlık açısından da ister karada olsun, ister deniz üstünde olsun, negatif bükümlü troflar şahane koşullar oluşturur.

Üçüncü önemli bir nokta ise, daha önce bahsetmiştim:  bir kümülonimbusun yukarı ve aşağı yönlü hava hareketinin bulunduğu bölgeleri, rüzgar yön değişimi veya yukarı doğru çıkıldıkça rüzgar hızının  artması ile ayrılabilir, böylece konvektif fırtınalar daha uzun ömürlü olur diye, negatif bükümlü troflar bu şartları mükemmel sağladığı için oluşan konvektif fırtınalar da daha ısrarcı yapıda oluyor.

Zaten birkaç gündür ağustosun ortasında kupkuru Ankara’da, Kırıkkkale’de, Kırşehir’de bile sağlam yerel yağışlara neden olan sağlam kapasiteli bu tip bir trof, yüksek su sıcaklığına sahip bir deniz üstüne gelirse ne olur sorunsalı ile karşı karşıyayız.

Yukarı da anlattığım şekliyle trof dinamik bileşenleriyle de zaten kendi başına deniz de olmadan oldukça güçlüydü. Şimdi şu saatlerden itibaren negatif bükümlü trof iyice Samsun’un doğusu ve  Ordu-Giresun hattına oturmaya başlıyor. Ne olacak ya da ne olabilir ?

Son verilere göre yukarı seviyedeki trofun doğuya kayması ile 650 mb seviyesinden itibaren rüzgarların kuzeyli yönlere döndüğü bu nedenle alt ve üst seviyelerde yoğun nem adveksiyonu başta Ordu ve Giresun olmak üzere bu akşam sonra yoğun yağışlara neden olacak.

Modeller birbirinden farklı yağış çıktıları sunuyor. Örneğin sayfanın altındaki yorumculardan Candar, GFS 850 mb sıcaklık ve yağış diyagramını paylaşmış. Orada GFS ana çalıştırması ciddi bir yağış öngörmemiş. Öte yandan, WRF modeli toplamdaki yağışı 400 mm’lere kadar çıkartıyor. SKIRON da toplam da oldukça yüksek miktarda yağış öngörmüş. Yani miktarca farklı farklı senaryolar var. Fakat siz bu yukarıda anlattığım trofun özelliklerini göz alarak bölgede az yağış veren model senaryolarını terk edin.

GFS’nin ana çalıştırmasının az yağış vermesinin nedenini üst seviyeyi ağırlıklı olarak kararlı göstermesine bağlıyorum. Fakat bu sözü edilen negatif bükümlü bir trof için yanlış bir senaryodur. Bu yüzden yağışları yakalayamadığı için az gösteriyor.  WRF de, NMM modeli de deniz üstünde yoğun bir kararsızlık öngörüyor. Şu halde kara üstünde kararlı koşullar oluşsa bile trofun artık biraz daha doğuya ilerlemesi ile yukarıdaki rüzgarlar da kuzeyli bileşenlere döneceğinden pratikte kararsız bölgede oluşan kütleler rüzgarla sahile yani karaya ilerler.

Aşağıda 5 Ağustos 2012 21:00Z’ye ait NMM modeline ait sırasıyla lifted indeks ve CAPE ürünleri var. (Bunları da tıklayıp büyütebilirsiniz)

Deniz üstünde -8 değerleri cirit atıyor. Suyun üstü deniz suyu sıcaklıklarının yüksek olması yüzünden aşırı kararsız!


Kara üstünde kararsızlık bir anda azalıyor. Ama dediğim gibi alt ve üst seviyedeki kuzeyli rüzgarlar ve etkin nem adveksiyonu orografik etkenlerle de birleşerek çok yoğun yağışlara potansiyel nitelikte….

Şimdigörü Özeti: 5 Ağustos 2012 akşam saatlerinden sonra yukarıdaki negatif bükümlü trofun doğuya kayması ile  Samsun-Ordu-Giresun hattında yukarı seviyedeki rüzgarların kuzeye dönüşü etkin nem adveksiyonu yaratıcağından bu akşam, bu gece ve yarın bölge aşırı yağış ve su baskınlarına gebedir.


3 Numaralı Şimdigörü Bülteni 06.08.2012 Saat 13:00 :

2 numaralı şimdigörü bülteninden çok farklı birşey söylemeyeceğim. Yarın ve bu akşam içinde dayandığım koşullar aynı çünkü bugünün 12Z yağışabilir su miktarı Samsun’dan itibaren Karadeniz’in soğusunda 4.1 cm, bu oldukça yüksek bir sıvı su miktarı yani sel ve su baskını olasılığı hala devam ediyor.

Aşağıda Ordu dolaylarından bir kesit görüntüsü var. Yarın öğleden sonraya ait:

Kıyı kesimlerden itibaren içeride kalan 1000-1500 metrelik dağlara kadar nem oranı yerden yukarı seviyeye kadar %70’in altına inmiyor. Kararsızlık ile birleştiğinde şiddetli sağanaklar açısından bölge yarın da oldukça riskli gözüküyor.

—————————————
8 Ağustos 2012 06:00Z ECMWF analiz verileri de daha sonra olayı incelemek isteyenlere dipnot bilgi olarak kenarda dursun.
Yoğunlaşma depresyonu (9 Eylül 2009 İstanbul selinde de İstanbul böyle sapsarıydı)

Toplam yağışabilir su miktarı aşırı yüksek (zaten bu da başlı başına şiddetli yağışın bir alâmeti…. eğer bu yukarı seviye alçağı Samsun dolaylarında değil de Rize’de olsaydı felaket olabilirdi yani Rize’de yukardaki rüzgarlar kuzeyli bileşenlerde olsaydı nem adveksiyonu ile çok ağır sonuçlar olabilirdi)

300 mb diverjans durumu da böyle, tam da olayın olduğu yerde yukarda diverjans oluşması yerdeki hava yükselten başka bir unsur olabilir.

Reklamlar

18 comments on “5-8 Ağustos 2012: Karadeniz’deki Aşırı Yağışlar

  1. Yaklaşık 2-3 saattir kütleler Bafra-Gerze ve Terme-Ünye arasında etkili oluyor.

    Kütleler, şekilde görüldüğü gibi yavaş bir şekilde saat yönünün tersine hareket ediyor.

  2. Şu anda güncellenmekte olan WRF basınç dağılımını, yer rüzgarlarını ve dolayısıyla yağış alanlarını önemli ölçüde değiştirmiş. Kütleler yine deniz üzerinde kalıyor. Ne iş anlamadım. Son dakka golü yedik.

    • Yine en az en kötü senaryoda o bölge yer yer en az 22-50 mm arası düşer gibi geliyor. Biliyorsun WRF modeli bugün Samsun çevresindeki bazı kütleleri diğer modeller gibi yaklayamadı. Hemen gol yiyeceğiz diye umutsuzluğa kapılmayalım.

      Yunanlıların WRF‘sinde dikkatimi çeken garip bir durum var, ondan bahsedeyim sana acaba sizin WRF’de öyle bir durum hiç dikkatini çekti mi bilmiyorum. Burdaki WRF örneğin 2 gün sonraya yağış çıktısı sunuyor, ertesi gün o yağışların çoğunu kaldırabiliyor, ya da yerini değiştiriyor. Ama o gün geldiğinde, 1 gün önce gösterdiği değil, 2 gün önce gösterdiği yağış çıktısı daha isabetli oluyor. Bunu bu yaz tam 6 kere gördüm. En son dünkü İstanbul yağışlarında doğru düzgün yağış göstermiyordu o Yunan WRF’si ama 2 gün önce Anadolu yakasını yağışa boğmuştu. Bunun nedenini hiç anlamadım. O yüzden bazen WRF’nin son güncellemelerdeki belirgin değişikliklerine şüpheyle yaklaşıyorum. HIRLAM hala aynı…

      Bu arada aslında WRF’nin acilen 500 mb heightleri gösteren çıktılar da üretmesi bize çok yardımcı olacak ve zamanın olursa yukarıdaki gibi kesit almayı sağlayan Java bazlı opsiyonlar geliştirilse, çok iyi olur.

      • Evet oluyor, hatta Mayıs ayında İstanbul’da görülen şiddetli yağmurda öyle olmuştu. 2 gün öncesinin çıktısı bildi ama 1 gün öncesininki bilemedi.

        500 mb height zor iş değil onu bu hafta yapayım. Java’lı bir şeyler ise şimdilik zor.

      • Bir de WRF su buharı ilgili sıkıntısı olduğundan şüphe ediyorum. Ben 100 civarındaki deniz etkisi deniz etkisi yağışı inceledim (bunu biliyorsun zaten). Deniz etkisi yağışları aslında hep Jeff Haby’nin dediği gibi 850 mb ile su sıcaklığının farkının 13 olduğu durumlarda olmuyor. Arada 12.4 ya da 11.7 derecelik fark olduğunda oluşan deniz etkisi örnekleri de var, 11-12 derecelik farklarda olan deniz etkisi yağışları aşırı nemde meydana geliyor. WRF modeli nemi çok yüksek gösterdiğinden olduğundan fazla hatta yok yere deniz etkisi vermeye meyilli gibi… O yüzden hayalet deniz etkisi yağışları hem aşırı hem de olmadığı halde var gözükebiliyor.

  3. Yağışlar Orta Karadeniz Bölgesinde yavaş yavaş kendini göstermeye başladı. Şimdiki yağışlar alt seviyelere nem adveksiyonundan dolayı kıyı gerisindeki dağlarda oluşan ve yüksek seviyede ki güneyli hafif rüzgarlar sayesinde yavaşça şehir merkezlerine doğru sokulan kararsızlık yağışları. Fakat bu durum yarın sabah saatlerinden itibaren değişecek gibi görünüyor. MM5 modeline bakarsak üst seviye rüzgarları kuzeye döndüğü vakit yukarı seviyelerdeki nem adveksiyonundan dolayı yağışlar kuvvetlenmeye başlıyor.

    Yukarıda ki yağış modeline göre Samsun’un Çarşamba ilçesiyle Giresun arasında aşırı yağışlar bekleniyor. Şimdi de meteogramlara bakalım:


    Görüldüğü gibi çok kuvvetli yağışlar bekleniyor. Şimdi de yine MM5 modelinin skew t diyagramına bakalım

    Diyagramda görüldüğü gibi üst seviyelerde rüzgarın kuzeye dönmesiyle nem oranı artıyor. Hatta saat 09.00’da 400 mb a kadar nem oranı %100 ve az da olsa kararsızlık var. Bazı modeller kararsızlığı çok fazla verirken bazıları daha az kararsızlık vermiş. 850 hpa sıcaklığı 15 derece ve deniz suyu sıcaklığı 27 derece(dün MGM’nin denizcilik sayfalarından birinde gezerken uydu görüntülerine göre deniz suyu sıcaklığının Samsun’da 29 derece olduğunu okumuştum fakat bugün o sayfayı bulamadım)… Deniz suyu sıcaklığı fazla olduğu için deniz etkisiyle güçlenen yağışlar görülebilir. Dikkatli olunması lazım.

  4. Ordu merkeze en yakın 850 mb sıcaklık ve yağış diyagramı:

    GFS’in avaneleri bu geceden sonra yağış başlayabilir demiş.

    WRF de akşam saatlerinden sonra kuvvetlenecek diyor.

    Umarım önlemler alınmıştır. Durum ciddi görünüyor.

    • GFS’nin ana çalıştırması bölgeyi kararsız değil, kararlı gösteriyor. Bu nedenle ana çıktı yağışları kıt göstermiş. Öte yandan WRF, NMM, HIRLAM ise deniz üstünde aşırı bir kararsızlık görüyor. Rüzgarın kuzey bileşenlerde olması bölgede kara üstünde hava kararlı olsa bile kütleleri denizden sürekleyebileceği için GFS ana senaryoyu terk etmek yerinde olur.

      • Katılıyorum. GFS ana modeli hariç neredeyse tüm modeller ittifak halindeler.

        YERLİ 🙂 Modelimiz WRF Önümüzdeki 3 Günde çok ciddi yağış vermiş. Hatta Samsun’dan-Trabzon’a kadar olan sahil şeridini, Hatta Sivas’ın kuzeyini bile risk potasına sokmuş…

        • Tabi bu arada o yağış kütlesi sürekli sabit samsunun üzerinde durmayacak hareket edecek sonuçta, zayıflarak da olsa o kütlenin iç kısımlara girmesi tehlikeyi artırıyor.

  5. Çok güzel analiz. Fakat “beklenmeyen bir sonuç” ortaya çıkmış değil, “öğle saatlerinden itibaren…” denizdeki kütlelerin bir kısmı karaya çıkmaya başladı, hatta modellerde bu saat için pek yağış gözükmeyen Sinop civarına denizden bir iki turuncu kütle geldi. Senin bahsettiğin (ve dikkatli okursan benim de bahsettiğim), karada / dağlarda oluşan ve üst seviyedeki güneyli rüzgarlarla sürüklenen konvektif kütleler de orada burada mevcut. “İtibaren”, BAŞLAYARAK demektir ve açık uçlu bir zaman zarfıdır, “sözü geçen zaman dilimi civarında olup bitecek” anlamı vermez, sonraki tüm zamanları (mesela akşam, gece, yarın) kapsayıcıdır. Analizlerine, başkalarının yapmasını beklediğin hataların yön vermesine izin vermemeni salık veririm. Bunun yerine, çoğu zaman yaptığın gibi hava olaylarını daha iyi anlamaya yönelik bir stilin olsun. Böyle yapman hem daha fazla yakışık alır, hem de kendine ve başkalarına yararın kat kat fazla olur.

    Akşam analizini de bekliyor olacağız.

    • Kesit görüntüsü Espiye’ye civarına ait, bu da Sinop civarı için:

      Kuzey bileşenleri daha iyi görünüyor.

      Benim karşı çıktığım nokta, sunulan yer seviyesi rüzgar haritası ile kütlelerin hareket yönü arasındaki bağlantıydı. Çünkü, insanlar yerdeki rüzgar ile bulutların hareketini aynı düşünebiliyorlar. Rüzgar kuzeyden esiyor ama yukarda bulutlar güneyden geliyor bu nasıl oluyor diye sorular yöneltebiliyorlar.

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s