Galeri

Cut-Off Alçak İspanya’da

Bugünlerde Türkiye’de meteorolojik hareketlik yok, günler bizim gibi havadelileri için oldukça sıkıcı geçiyor. Fakat Dünya’nın başka yerlerinde şiddetli hava olayları patlak veriyor, ben de bugün bunlardan birini, İspanya’da olanları kısaca inceleyerek bir olay incelemesi yazmaya çalıştım. İlerde Türkiye’de de şiddetli hava olayları olurken benzerlikler açısından karşılaştırıp ve değerlendirmeler yapabilirsiniz. İyi okumalar, bu arada konu ile ilgili sorularınızı yorum sekmesini kullanarak yapabilirsiniz. – M. Can Tanyeri [White Fox]

Bir süredir Nadine tropikal siklonunun İberya’ya vurup vurmayacağı konusunda sayılsal modellerde 9 Eylül 2012’den bu yana belirsizlik süregeliyordu. Yaklaşık 5 gün önce Azor çevresinde oluşan (soğuk çekirdekli) bir yukarı seviye alçağı sıcak çekirdekli Nadine’nin metabolik dengelerini bozup onu post-tropikal bir fırtınaya çevirerek Nadine’nin kaderini belirledi. Bir olasılıkla 2 Ekim 2012 günü başka bir yukarı seviye alçağı tarafından karaya bile çıkamadan yok edilecek. Tabi güneye tekrar kaçars,a bir ihtimal gücünü yeniden toparlayabilir ama ikinci olasılık bu daha düşük olasılıklı bir senaryo, zira çok kuzeye çıktı ve olduğu yerde okyanus suyu sıcaklıkları da düşük. Fakat, yine de bu ikinci olasılığa da rağmen 2 Ekim 2012’de ömrünün bittiğini varsayarsak, tam 23 gündür Orta- Kuzeybatı Atlantik’te ömrünü sürdüren tropik kökenli bir sistem olarak tarih sahnesine adını yazdırmış olacak, ki bence tarihte de o bölgede en uzun yaşayan sistemlerden birisiydi.

Her neyse Nadine’nin 5 gün kadar kaderiyle oynayıp onu kuzeye kaçıran soğuk çekirdekli üst seviye alçağı oldukça dişli çıktı. Fas-Portekiz açıklarına kadar gelerek bölgede güçlü bir yer seviye alçağını oluşmasını tetikledi.

Şu günlerde İberya’nın en az yağışlı bölgeleri rekor yağışları zorluyor.

Aşağıda kullanacağım model verileri İspanyolların kendi resmi modelleri HIRLAM olacak.

Oluşan alçağın en belirgin özelliği tam bir dikey yığımlı alçak yapısına bürünmüş olması, başka bir ifadeyle farklı basınç seviye merkezleri hemen hemen aynı bölgede toplanmış. Yani kesin 500 mb haritasından da bunun bir cut-off alçak olduğunu söyleyebiliriz.

Esasen cut-off alçaklar şiddetli bir hava olayı yapmaz çünkü ağır hareket ederler ve oldukları bölgeden çok fazla hareket edemeden zayıflamaya meyillidirler. Lâkin, yukarı seviyede hava oldukça soğuk ise hem ömürleri uzar hem de şiddetli hava olayları üretme kabileyeti kazanırlar.

500 mb haritasında sıcaklığın -19 hatta Fas açıklarında -20’li değerler dikkat çekiyor. Bu yüzden şiddetli hava olayı yaratma şartını bu cut-off sistemi fazlasıyla karşılıyor.

Buz dağının görünmeyen bir yani Fas – Portezkiz civarında deniz suyu sıcaklıkları 22-23 ve 850 mb sıcaklığı 8 derece, rüzgar batıdan kuvvetli esiyor ve aslında sistemi okyanus etkisi yağışlarla (deniz etkisi demiyorum çünkü orası okyanus 😀 ) olduğundan daha da güçlendiriyor. Ayrıca deniz ile 500 mb arasında 42-43 derecelik sıcaklık farkı da mevcut.

Ve işin en can alıcı kısmına gelelim. Aşağıdaki haritada oklar yer seviyesinden 2 kilometre yukarıya kadar nemin nasıl advekte olduğunu, turuncu bölgeler potansiyel oragrafik yükselme bölgelerini ve yan taraftaki skala da 0-2 km’deki ortalama nispi nem oranını gösteriyor.

Görüldüğü gibi İspanya hem Atlantik’ten hem de Akdeniz’de yoğun nem alıyor.

Birşey daha göstereceğim.

850 mb rüzgar modelinde hem güneydoğudan hem Atlantik’ten gelen rüzgar çizdiğim kırmızı halka içinde çarpışıyor. O çarpışma sonucunda hava kütlesi kuzeye sürüklenmek dışında konverjans alanı da oluşturuyor. Yani taşınan o nemli hava bu konverjans bölgesinde çarpışarak üst seviyelere doğru yükselmeye de zorlanıyor.

Konverjans konusuna değinmişken rüzgar haritasından anlaşılabilecek bir konverjans biçimi daha öğreteceğim. Siz de bundan sonra rüzgar haritalarına sadece rüzgar olarak da bakmayıp, konverjans olarak bakmaya çalışın.

Yukarı da 1 numaralı olarak gösterdiğim bölgede rüzgar 2 numaralı bölgedeye göre daha kuvvetli esiyor. Eğer kuvvetli bir rüzgar alanı, daha az kuvvette esen bir rüzgar alanına doğru hareket ediyorsa bu da bir konverjans biçimidir. Tabi bulut ve/veya yağış oluşturabilmesi için havanın nemli olması gerekir.


HIRLAM modelinin bugün gün içindeki 3’er saatlik yağış dağılımı da bu şekilde:


Özellikle güneydoğu kenti Murcia ve çevresinin bu yağışlardan en çok etkilenen bölge olması bekleniyor.

İspanya’da son 24 saatte düşen toplam yağış şu şekilde:

Dikkat edin tam kırmızı ile çizdiğim konverjans bölgesinde bir nokta 83 mm yağış almış. Yukarıda cut-off alçağının ağır hareket ettiğini belirtmiştim. Dolayısıyla konverjans alanında önemli bir değişiklik olmayacak, birazcık daha doğuya kayar. Yani bugün de İspanya’da ciddi ani seller oluşabilir.

Bu da Madrid’ten son durum, gökdelenler alçak bulutların içinde kalmış.

—————————————————————————————————————–
SONUÇ
—————————————————————————————————————-

Sistemin parlayan yıldızı HIRLAM modelinin de aşırı yağışlı gösterdiği İspanya’nın güneybatı Akdeniz kenti Murcia’ydı.
Yalnızca 12 saat içinde 100 kg yağış alabildi!

Aslında akşamüstü olacak şiddetli yağışlar öğle balon ölçüm sonuçlarında açıkça belliydi.
Esas olarak şiddetli yağışların gelişmesi için temel koşullardan birisi yer seviyesinden itibaren ilk 7 kilomtrelik dikey atmosferde nem oranının %60 ve üstünde olması gerekir. Murcia’da bu koşullar fazlasıyla varmış. Hatta 2 kilometrelik bir alanda nem oranı %100’e bile ulaşmış ve %60 üstü neme sahip alan 9.5 kilometreden de fazlaymış

Ecnebilerin deep convection adını verdiği bu meterolojik hal hava parselinin sadece yer seviyesinden değil atmosferin üst seviyelerinde de dikey olarak yükseldiği tabirleri ile derin konveksiyon dedikleri bir durum, bu nedenler showalter index de negatif, hatta 670 milibar seviyesinde bile havanın yükseltiğini rahatlıkla konvekte olduğunu söyleyebiliriz.

Ayrıca temp sonucunda yağışabilir su miktarının 4.5 cm olduğunu görüyoruz, bu da şiddetli yağış açısından son derece uygunmuş.

28.09.2012 12Z yer ölçüm verilerine göre rüzgar dağılımı konverjans alanı yaratmaya uygun ve HIRLAM verilerine oldukça paralel (kırmızı alanları rüzgarlara bakarak tespit ettiğim konverjan alanları)


Uydu da tam da o bölgedeki yoğunlaşmaya bakın:

Bulut tepe sıcaklığı(kelvin) ve tepe yükseklikleri(metre):

MEHMET CAN TANYERİ

Reklamlar

8 comments on “Cut-Off Alçak İspanya’da

  1. Sinoptik ölçek ( 0-250 km ) yaklaşımında başlangıç aşamasında yaptığınız analiz ve değerlendirmeleri, 3 saatlik hırlam model ürünleri ve gerçek zamanlı meteoroloji istasyonları, radar ve MSG uydu verileri ile şiddetli yağış oluşumuna yönelik nowcasting analizleri ile sonuçlandırabilirseniz oldukça faydalı analiz ve değerlendirmeler olacaktır.

    • 12 saatte 100 kg… Güzel yağmış!! Ama bir Antalya değil 😀
      Böyle kuru kuru geçen zamanlarda mecburen de olsa gözümüz yakınlardaki hava olaylarına kayıyor. Umarım kışın manzara değişir, geçen sene olduğu gibi Doğu Avrupa peş peşe alır sistemleri.

  2. Harika bir analiz daha White Fox! Nadine’ye niyet, cutoff low’a kısmet diyelim 🙂
    Hocam, hazır konusu açılmışken sorumu da sorayım. Closed low, kopma dışında cutoff low’un özelliklerini taşırken, sistem ömrü olarak niçin cutoff low daha uzun sürüyor? Daha hızlı seyreden rüzgarlardan bağımsızlığını ilan ettiği için denilebilir mi yoksa (ülkemiz için konuşuyorum) Akdeniz ile tam olarak haşır neşir olduğu için mi? Bir de kopma olup olmayacağı tahminlerde nasıl anlaşılır? Daha doğrusu anlaşılır mı?

    • Aslında kapalı alçak ve cut-off birbirine fiziksel olarak yakın özellikler gösteren alçaklar, bazı modeller de cut-off görünürken bazı modellerde aynı sistemin kapalı alçak olarak tespit edilmesi mümkündür. Çünkü her cut-off bir kapalı alçaktır ama her kapalı alçak cut-off değildir. 🙂

      Bu yüzden kopmanın tespiti pek kolay değildir ama genelde kapalı alçaklar 2 ve daha fazla izobarla ya da yükseklik konturu ile çevrili olurlar.

      Yani aslında İspanya’dakine kapalı alçak da demiş olsaydık yanlış olmazdı fakat bu ayrım alçağın batı rüzgarlarının etkisinde kalıp kalmadığı açısından önemlidir. Eğer bir kapalı alçak üst seviyede batılı hava akımından tamamen ayrışırsa spesifik olarak cut-off alçak olarak adlandırılır. Başka ikisinin hiçbir farkı yok ve aslında cut-off daha yavaş hareket eder. Bazen doğudan batıya doğruda gidebilir, bazen günlerce aynı yerde öylece durabilir de… çünkü batılı akımlarla bağlantısı olmadığı için böyledir.

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s