Galeri

Kalınlık (Thickness) Değerlerinden Kar Tespiti – Yenilenmiş 2. Baskı

Bu makaleyi daha evvel blogda yayımlamıştım, güncelleyerek içerik açısından genişletme gereği gördüm. Makalenin daha önceki birinci baskısının içeriğinde yalnızca deniz seviyesine yakın yerler için kalınlık sınır değerleri mevcuttu. Bu güncellemeyle 600, 1000 ve 1500 metre civarında rakıma sahip bölgeler için de yeni kalınlık değer standartları ekledim. Yazının birinci baskısını da blogdan kaldırdım – Mehmet Can Tanyeri .

kalınlık

Kalınlık (thickness) terimiyle aklınızda canlanması gereken durum, belli basınç seviyeleri arasındaki yükseklik farkının metre cinsinden ifadesidir. Sayısal modellerde gpm [geopotential meter] olarak kısaltması yapılır. Bazı modellerde dekametre olarak yükselik farkı gösterilir.

Gpm değerini, şuradaki NOAA’nın sunduğu Java destekli interaktif Skew-t Log (P) diyagramları üzerinden kendiniz bir yerin koordinatını girerek (GFS çıktısına göre) tam olarak bulabileceğiniz gibi, şuradaki modellerden de bakarak kaba taslak fikir sahibi olabilirsiniz.

Kalınlık incelemesi yapmadan önce, kabaca bir kar tahmini yapabilmek için öncelikle dikkat edilmesi gereken temel sıcaklık koşulları;

*850 mb seviyesi için 0 derece ve altı,
*700 mb seviyesi için ise -6 derece ve altı olmasıdır.
*500 mb seviyesinin -27 ve altı olması idealdir. Lâkin, 700 ve 850 mb sıcaklık koşulları tam sağlanıyorsa 500 mb sıcaklığının -25’e kadar artmasında bir sakınca yoktur.

Bu koşullar sağlandıktan sonra:

500-1000 mb kalınlık durumu için;
2
5,400 gpm kar açısından sınır değerdir ve kar yağma olasılığı %50 civarındayken, 5,460 gpm ve yukarı değerde, kar yerine yağmur beklenmelidir, 5,340 gpm değeride ise %50’den daha yüksek kar şeklinde yağış olasılığı vardır.

Yukarıdaki değerler deniz seviyesine yakın olan bölgeler için standar 500-1000 mb kalınlık değerleri idi. 600 metre civarında rakıma sahip bir yer için yukarıda sözünü ettiğim değerlere 40 gpm, 1000 metre civarı için 60 gpm, 1500 metre için ise 90 gpm ekleyin.

Yani mesela Ankara için 5460 değeri kar için sınır değerken, İstanbul için bu 5400’dü.

Bu yöntemin kusurları:

500-1000 kalınlık değeri kar tahmini yaparken tek başına kullanıldığında tahmininizi yanlış çıkabilir. Zira, 500-1000 basınç seviyeleri arasında sıcak hava tabakaları olabileceğinden bu da kar yağışını yağmura çevirebilir. Bu çok genel ve kesinlikle aradaki sıcak katmanları yok sayan bir yöntem, bu yüzden sakın tek başına bu yöntemi baz almayın ! 700-100 ve deniz seviyesindeki bir yer için 850-1000 kalınlık durumuna da ve diğer koşullara da mutlaka bakın.

700-1000 mb kalınlık durumu;
3
2,840 gpm kar açısından sınır değerdir,2,860 gpm ve üstündeki değerlerde kar beklenmemelidir, 2,820 gpm değeride kar şeklinde yağış görülme olasılığı fazladır.

Yukarıdaki değerlerde yine deniz seviyesine yakın olan bölgeler içindi.
1000 metre civarındaki yerler için 700-1000 thickness durumunu yorumlarken 20 gpm, 1500 metre civarındaki yerler için ise 40 gpm ekleyeceksiniz. 600 metreye yakın bir nokta için de 10 gpm ekleyebilirsiniz.

Şu halde 1000 metre civarındaki Konya için 2,860 kar sınır değeriyken Adana için sınır değer 2,840’dır.

NOKSANLIKLARI:
700-1000 kalınlık değeri 500-1000 kalınlık değerine oranla çok daha daha sağlam sonuç verir, çünkü ağırlıkla yağış bu seviyede oluşur.
Yalnız 500-1000 kalınlık değerleri için söylediğim gibi 700-1000 kalınlık verisini de her zaman tek başına kar tahmini yapmak için kullanmamanızı öneririm, özellikle İstanbul gibi deniz kenarı yerler için… Bu yöntem de aslında deniz kenarları için de genelde başarılıdır fakat bu yöntemle de 500-1000 kalınlık değerlerinde olduğu kadar olmasa da aradaki sıcak katmanlar gözardı edilebilir.  1000 metre civarında olan İç Anadolu kentleri için kullanması daha güvenlidir.

850-1000 mb kalınlık durumu;
4
1,300 gpm kar açısından sınırdır, 1,310 gpm ve üstündeki değerlerde kar beklenmemelidir, yağmur romantizmi için koşullar çok daha uygundur.1,290 gpm değeride kar görülme olasılığı yüksektir. Karsever hava delileri sevinebilirler.

Bu yöntem tek başına kullanıldığında yukarıda anlattığım 700-1000 mb ve 500-1000 mb kalınlık durumundan yola çıkılarak yapılan tahminden çok daha başarılı sonuç verir. Çünkü yere daha yakın ve gözden kaçabilecek ara sıcak katmanlar çok daha incedir ama yine de bu yöntem de %100 garanti sunmaz, aradaki ince katmanlar yağış türünü değiştirebilir, ya da yağışı yapan bulutta kar oluşturabilecek sıcaklık mevcut olmayabilir. 850-1000 mb kalınlık değerlerinin 1000 – 1500 metre gibi yerler için pek uygulanabilirliği yok. Yani durup da Ankara için 850-1000 kalınlık verisini kullanmayın derim.

Ve önemli bir dipnot:
Kalınlık değerlerinden kar tahmini yaparken, arada var olabilecek sıcak katmanlar göz ardı edildiğinden bir de ara kalınlık değeri var. Örneğin, Skew-t diyagramı kullanarak 700-850 mb yükseklik farkını bularak sonuca göre; 1,525 gpm çıktığında bu iki seviye arasında kalan havanın donma derecesi altında olduğunu olduğunu, 1540’da ise arada (sıfırın üstünde) sıcak katmanların olabileceğini ve ancak diğer faktörlerde desteklerse kar da olabileceğini, 1555 ve büyük değerlerinde ise iki seviye arasındaki hava katmanının büyük oranda donma seviyesinin üstünde olduğunu anlayın.

Güncelleme bu kadar…

Yağış türünün tespitinde bakabileceğiniz diğer faydalı bir makale de bu

https://skewtmaster.com/2011/11/08/skew-t-diyagraminda-yagislarin-yorumlanmasindaki-temel-kriterler/

Reklamlar
By White Fox (Zekeriyaköy, Sarıyer 121 m ) Posted in Araştırma

7 comments on “Kalınlık (Thickness) Değerlerinden Kar Tespiti – Yenilenmiş 2. Baskı

  1. Merhaba hocam makalelerinizi ilgiyle yakip ediyorum. Kafama takılan bir husus var. Bulunduğum yerin koordinatlarını Skew-t Log (P) diyagramları üzerinde kendi belirleyeceğimiz tarihte nasıl çalıştırabiliriz? Koordinatları hangi formatta yazmalıyız? http://rucsoundings.noaa.gov/ Üzerinde bir örnekle açıklayabilirseniz çok faydalı olacaktır diye düşünüyorum.

  2. Hocam makale çok iyi olmuş. İnşallah bu makalelerin nicelerini daha görürüz. Benim bu makalede karşı çıktığım bir nokta var. Siz kar yağması için 500 mb sıcaklığının -27,5 olması gerektiğini söylemişsiniz. Ama 700 ve 850 mb sıcaklık koşulları tam sağlanıyorsa 500 mb sıcaklığının -25 olması da yeter demişsiniz. Eğer dediğiniz gibi ise neden 25 Ocak gecesi Ankara’ya kar yağdı? Kalınlık değerleri de, sıcaklık değerleri de uymuyor. http://weather.uwyo.edu/cgi-bin/sounding?region=europe&TYPE=TEXT%3ALIST&YEAR=2012&MONTH=01&FROM=2500&TO=2500&STNM=17130 Akdeniz kaynaklı sistemlerin sıcak cepheleri ile oluşan overrunning kar yağışları soğuk cephe kar yağışlarına göre daha yüksek 500 mb sıcaklığında da oluşabiliyor.

    • Öncelikle şunu söylerek başlayayım 700 mb seviyesininde -6 olması gerektiğini Jeff Haby’den öğrendim. 500 mb’in -27 olması gerektiğini de MGM tahmin analiz şubesinde çalışan meteorologlardan öğrenmiştim. Zaten makaleye de 2. baskıda yeni eklediğim birşey yani referansım MGM’dekiler.
      Ama ben yine de -25’i yeni sınır belirleyip o kuralı esnettim çünkü aynen senin gibi somut durumlarda -27’nin üstünde de mesela -25’te de kar yağabileceğini fark ettim. Ama böyle durumlarda hep 700 mb -6 ve altındaydı. Belki o kuralı -24’e kadar esnetebiliriz ne dersin ? Sonuçta MGM’dekilerin rivayet ettiği birşey ya da makaleden kaldıralım 😀 😀 😀

      Bir de senin paylaştığın veri 25 Jan 00Z yani 25 Ocak gecesi için değil, 24 Ocak gecesi için olmuş. Galiba dalgınlığına gelmiş.
      26 Ocak 2012 00Z verisini incelersen 500-1000 ve 700-1000 değerlerinin karı desteklediğini görebilirsin. 😉

      Reanaliz haritalarından gördüğüm kadarıyla 26 Ocak 2012 sabaha doğru(yani 25 Ocak gecesinin devamında) yukarıdan -25 izotermi geçmiş olmalı – aşağıdaki haritaya tıklarsan büyür.

      • Ben bu yaz MGM’den Hava Analiz ve Tahmin Tekniği adlı kitabı aldım. Kitapta aynen şöyle yazıyor:
        “Soğuk cephe kar yağışlarında 850 hpa seviyesi sıcaklığı iç kesimler için 0 derece, Marmara’nın ve Karadeniz’in sahil kesimi için genellikle -7 derece ya da daha düşük, 500 hpa seviyesinde iç kesimler için -27,5 derece, kuzey sahiller için -35 derece veya daha düşük izoterm değerleri olması gerekir. Akdeniz kaynaklı sıcak cephe kar yağışlarında Anadolu Platosu üzerinde 850 hpa sıcaklığı -3 derece ya da -5’den daha düşük olmalıdır. 500 hpa seviyesinde sıcaklık soğuk nüveli(çekirdekli) yüksek nedeniyle -22,5 veya -25 olabilmektedir.” Burada katılmadığım bir nokta var. 850 hpa sıcaklığı -3 dereceden yüksek olursa da kar yağışı görülebilir.

  3. Teşekkürler çok aydınlatıcı bir makale olmuş. Kafamızda kalınlık haritalarının kullanışlılığı ile alakadar pekçok bilinemeyen husus oturmuş oldu. İzmir’in Gaziemir ilçesi gibi karasal bölgeleri için kar tahmini yapmak istediğimizde en kullanışlı olacak kalınlık haritası, bu haritalardaki uygun değerler neler olabilir? Aşağıda 08 aralık 2012 12 zet verilerine göre 13 aralık 06 zet kalınlık haritalarını GFS modeli Havaturkiye sitesinden örnek olarak paylaştım.

    500-1000 hpa kalınlık haritası:

    700-1000 hpa kalınlık haritası

    850-1000 hpa kalınlık haritası

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s