Galeri

16-17 Temmuz 2013: Sıcak Sezon Deniz Etkisi Sağanakları

Bir süredir, Batı Avrupa üzerinde demir atan ve zaman zaman Doğu Avrupa’ya da uzayarak sokulan Azor yükseği ve buna bağlı olarak Kuzeybatı’da normalin biraz altında seyreden hava şartlarıyla pek bunalmadan şahane bir yaz geçiriyoruz. Pozitif Yaz Dönemi Kuzey Atlantik Salınımı (SNAO) Balkanlar ile birlikte İç Batı Anadolu’da normalin üzerinde yağışlara neden olmaya devam ediyor, başta Kütahya, Eskişehir, Uşak, Afyon ve Ankara’nın kuzeybatısını içine alan geniş bir alanda normallerin üzerinde yaz yağışları gözlemledik.Sanırsam durumdan pek kimse şikayeçi değildir.

Gidişat ay sonu ya da Ağustos başı değişebilir. Biz serin giden yazın tadını çıkartırken 16 Temmuz akşamı kuzeybatıdan ülkemize sokulan serin dalgasıyla, Karadeniz sahil şeridinde ve İstanbul’un bir bölümünde deniz etkisi yağışları gözlemledik.

İstanbul’da 17 Temmuz 2013 00Z RAOB verilerine göre 850 mb seviyesinde sıcaklık tam 12 derece olarak kaydedilmiş. Alt seviyede de rüzgarın poyraz bileşenlerinde olduğunu görüyoruz:
CURRENT

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün günlük yapılan deniz suyu sıcaklık ölçümlerine Batı Karadeniz boyunca 24 derece ölçülmüş. Hatta, ben bununla da yetinmedim, MGM Tahmin Analiz Şube Müdürlüğü’nden de virgülatına kadar soruşturdum. 🙂 Akçakoca 23.6, Kumköy 23.6 ve İnebolu 24.0 dereceymiş.
exDenizSuyuHaritasiCiz
Kısaca 850 mb ve su sıcaklığı arasındaki fark 11-12 derece arasında gözüküyor. ABD’de lake-effect olarak bilinen ve Büyük Göller bölgesinde görülen yağışlarda su ile 850 mb seviyesindeki sıcaklık farkının en az 13 olması gerektiği çok sayıda makalede belirtiliyor, hatta bazı kaynaklar bu farkın en az 15 olması gerektiğini yazıyor. Fakat, şunun da altını çizmeliyiz ki, konuyu inceleyen makalelerde göl veya deniz etkisi yağışlarının yaz sezonunda pek ele alınmaması madalyonun öteki yüzü, çünkü, bahardan itibaren yaz sonuna kadar su sıcaklıkları havadan soğuk kaldığı için bu tip sığ konvektif yağışlara çok sık rastlanmıyor. Su kütleleri yabancı literatürde oasis effect olarak tabir edilen havanın su kütlesi üzerinden geçerjen buharlaşmaya bağlı serinlemesi olayı sık görülüyor. Fakat oasis effect illa ki tüm yaz boyunca da görülmüyor. Sıcak dönemde de elbette ki deniz/göl etkisi yağışları görülüyor ve bence afet ve koordinasyon yönetimi bakımından ve operasyonel hava tahminciliği açısından önemli olduğunu düşünüyorum. Örneğin, 9 Eylül 2009’da İstanbul’da sellere neden olan yağış da sıcak sezon deniz etkisi yağışlarıyla çok yakından ilişkiliydi.

Ben sıcak sezonda görülen deniz etkisi yağışlarının, soğuk sezonda oluşanlara göre biraz daha farklı oluşum şartlarına sahip oldukları kanaatindeyim.

Bu farklardan ilki sıcak dönemde görülen deniz etkisi yağışlarının soğuk sezonda görülen deniz etkisi yağışlarına kıyasla daha az dikey sıcaklık farkında oluşabilmeleridir. Zaten yukarıda bundan bahsettim, biraz da karşılaştırma yapalım. Karadeniz’de sonbahar ve kış başında bu yağışlar ağırlıklı olarak 850 mb seviyesi ile su sıcaklığı arasındaki farkın 13 ve üstünde olduğu (ve tabii diğer bazı şartlarında desteklediği) günlerde görülüyor, kış sonu ve bahar başında ise makas bazen birazcık açılabiliyor, bazen 13 yetmiyor 14-15 derecelik farkta anca görülebiliyorlar. Yazın görülenlerde ise farkın illa ki 13 veya 15 olması gerekmiyor. 11 farkla dahi bunların görülebilmesi mümkün, zaten bu başlıkta bunun örneği var. Geçen seneden de bir örnek şurada var.

İkincil bir farklılık ise soğuk dönemde görülen deniz etkisi yağışları sıcak dönemdeki deniz etkisi yağışlarına göre dikey rüzgar yön değişimine çok daha fazla duyarlılık gösteriyor. Klişe olarak yer seviyesi ile 850 mb rüzgarının açısal farkının 30 dereceden az olması deniz etkisi yağışları için aranan bir kriterdir. Fakat, Karadeniz’de yaz döneminde bu açısal fark 45 dereceye yaklaştığı durumlarda da bu yağışları görmek mümkün olabiliyor.

Örneğin bugün Samsun’da deniz etkisi yağışları da görüldü. Bu da Samsun’a ait RAOB verisi, alt seviyede karayel biraz yukarıda poyraz var.
CURRENT

Üçüncül bir fark ise sıcak sezon deniz etkisi yağışları alt seviye jetleri konverjans oluşturduğu zaman %70’lerde gezinen nispi nem oranına sahip hava şartlarında oluşabiliyor. Soğuk sezon deniz etkisi yağışları ise yaklaşık olarak %80 üstü nispi nem oranında dağılmadan durabiliyor ve genellikle güçlü bir konverjans yoksa %85 üstü nispi nem koşullarında oluşabiliyor.
13071712_2_d1706

Bu tespitlerimi Batı Karadeniz’de incelediğim birbirinden farklı zamanlara ait 135 deniz etkisi yağışın numunesine dayandırıyorum. Bu farklılıkların nedeni ne olabilir diye de bayağı kafa yordum ve bunu gizil ısıya latent heat bağlamakktayım. Aksini ileri sürenler olabilir veya baştan sona bu farklılıkları reddedenler de olabilir. Tartışmaya açık herşey…

Aşağıda 16 Temmuz akşamdan itibaren Batı Karadeniz’de gözlenen ve İstanbul’u da etkileyen 8 adet deniz etkisi yağışları radar animasyonları var. Haritaların üzerine tıklayarak, hareketli hallerini görebilirsiniz. En aşağıda da Samsun radarı verileri var orada siklonik yağışlar ve sığ düzeyde kalan deniz etkisi yağışlarını birbirinden ayırt etmek çok kolay.

Deniz etkisi yağışlarından Sakarya-Karasu 14 mm, İstanbul’da Terkos 11 mm, Hadımköy 7 mm ve İkitelli 3 mm yağış almış.

Part1

PART2

Z part 1

Zonguldak Byuk bant

BUYUK 1

part3

SAM1

sam2

Bu da benim Başakşehir’deki evi 17 Temmuz 2013’te sıyıran deniz etkisi sağanağı:

fotoğrraf

17 Temmuz 2013’te günün büyük bölümü Arnavutköy’ü esir alan deniz etkisi bantının uydu görüntüsü:
Ddeniz etkisi bandı

MEHMET CAN TANYERİ

BİLKENT ÜNİVERSİTESİ

Reklamlar

4 comments on “16-17 Temmuz 2013: Sıcak Sezon Deniz Etkisi Sağanakları

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s