Galeri

İstanbul’daki Kuraklık Üstüne Tartışma

alti_il_icin_kuraklik_uyarisi_h28864
İstanbul barajlarındaki doluluk oranı %30’lar seviyesine düşmüş durumda ve bu vakitten sonra yılın geri kalan bölümü içinde barajların ortalama dolululuk oranını yakalaması artık zor görünüyor.

İstanbul’un denizlerle çevrili olmasının yağış açısından olumsuz sonucu ilkbahar ve yaz boyunca ortaya çıkıyor. Zira atmosferin üst seviyelerinde çok güçlü bir polar hava dalgası Türkiye’yi etkilemedikçe deniz suyu sıcaklıkları, kara üstündeki sıcaklıktan düşük kaldığı için duraylı atmosferik koşullar baskın hale geliyor ve konvektif yağışların deniz kıyılarında (ve tabii ki İstanbul’un genelinde) daha seyrek görülüyor. Öte yandan ılık sezonda, jet akımları kuvvetli de olmadıkça Güney Marmara ve İç Ege’de oluşan konvektif fırtınalar Marmara denizini geç(e)meden bu duraylı atmosferik şartlardan dolayı tükeniyor. (Çünkü deniz göreceli olarak havadan soğuk,bu yüzden duraylı koşullar oluşturuyor) Dahası için Dr Ozan Mert Göktürk’ün şu yazısını okuyabilirsiniz.

Kısaca İstanbul’un bahar ve yaz yağmurları da hep şartlı koşullara bağlı, ya jet akımı kuvvetli olacak veya atmosferin üst seviyelerinde yeterli ölçüde soğuk hava (troflarla, yukarı seviye alçakları ile) bulunmalı…  Dolayısıyla yılın bu zamanı barajlardaki doluluk oranı daha da azalmaya devam edecek, bir de üstüne yazın artan buharlaşma da var. Bu sebepten su tüketimini azaltmak daha doğru ifadeyle israf etmemek  İstanbul’da yaşayan herkesin dikkat etmesi gereken bir sorumluluğu haline geldi. Misal duş alırken bile suyun ısınmasını beklerken  akan soğuk suyu bir kovada biriktirerek, onunla sonradan balkon yıkayabilir veya diş fırçalarsak suyu kapatabilirsiniz, böyle tasarruflu hareketlere çok fazla örnek üretmek mümkün…

Kuraklığa neyin neden olmuş olabileceğine gelince, bazı uzmanlar yağışlardaki azalmayı yoğun kentleşmeye bağlıyorlar, bunların için akademisyenler de var, çeşitli televizyon kanallarındaki tanınmış meteoroloji editörleri de var ve klişe olarak ve çok sık tekrarlanan “Yoğun betonlaşma bulutları İstanbul üstünde tüketiyor, eritiyor”  ya “yeşil alanın azalması” ifadeleri…. bu kadar da değil meteoroloji radarının anlık görüntüsünü kaydedip,  İstanbul’da yağış yok diye betonlaşma safsatasının kanıtıymış gibi sunanlar dahi var. İstanbul’daki yağışın azlığının betonlaşma ile veya ağaç azlığı ile ilgisi yok. Külliyen yalan

Örneğin bu NTV Haberi  kuraklığın bağlanan nedenleri açısından tam bir fiyasko!
İstanbul’da Kuraklık Endişesi

Haberden çıkan sonuca göre, “İstanbul’daki ısı  adası bulut sıcaklıklarının yüksek olmasına dolayısıyla yağışların azalmasına neden oluyor. Çünkü yüksek sıcaklık havanın doygun hala gelebilmesi için daha yüksek yoğunlaşma sıcaklığı gerektiriyor ve bu yüzden yağışlar da azalıyor.”

Evet, İstanbul’da güçlü bir ısı adası var ancak ısı adası atmosferin üst seviyelerinde microdalga etkisi yapsaydı onların yaklaşımı doğru olabilirdi. Bu görüş termodinamik teorilerden kesinlikle yoksun  bir bakış açısına dayanıyor, çünkü şehirlerde ısı adasının ayrıca konveksiyonu arttırdığını dolayısıyla kümüliform bulutları çoğalttığı da  bir gerçek, hatta konvektif yağışlar ısı adasıyla Türkiye’deki uzmanların sandığının tam da aksine İstanbul’da bölgesel olarak artıyor olabilir de!

Aslında bu bahsettiğim bu konu, meteoroloji ile ilgili İstanbul odaklı bir çalışma ile desteklendiğin bir tez konusu dahi olabilir. 🙂

Yurtdışında bu konuda pek çok bilimsel araştırma var. NASA ve NOAA’da şehirlerdeki ısı adalarının yağışları arttığı konusunda başı çeken başlıca kurumlar. Bugüne kadar yapılan incelemelerde ısı adasının şehir merkezleri üzerinde bağımsız bir konverjans alanı oluşturduğu ve şehir çevrelerinde konvektif yağışları arttırdığı sonucuna varılmış.

Bu konuda aşağıda bazı kaynakların linklerini de paylaşıyorum merak edenlere okumaları tavsiye ediyorum, pek çok case study var. Çalışmalarda öyle s0nuçlara varılmış ki, İstanbul’daki yağışın son aylardaki azlığını betonlaşmaya bağlayan çevreleri şaşırtacağından eminim, örneğin Atlanta şehrinde  yılda 5 ile 9 gün saf ısı adası etkisiyle oluşan yağışlar gözlemlenmiş! Dahası Amerika’da  bazı  kentlerde de yağışlar ısı adasından dolayı %52 artıyormuş!

Konuyla ilgili bazı kaynakları burada paylaşayım, dediğim gibi İstanbul’da betonlaşmanın, ısı adasının yağışları azalttığı külliyen  yalandır.

NASA Satellite Confirms Urban Heat Islands Increase Rainfall Around Cities

Bornstein and Lin: Urban Heat Islands and Summertime Convective Thunderstorms in Atlanta: Three Case Studies. 1999

Dixon and Mote: Patterns and Causes of Atlanta’s Urban Heat Island-Initiated Precipitation. 2003

Orville, Nielsen-Gammon, Zhang, and Collins: The Houston Environmental Aerosol Thunderstorm (HEAT) Project. 2005
 
(15. sayfa)

Bizim daha çok kuraklığın nedenlerini küresel boyutta incelememiz gerekir. Neden La Nina’nın bu kadar uzun sürede iktidarının sona  erdiği irdelenmelidir, veya bu kış neden polar vorteksin yerinden çıkıp Kuzey Amerika’yı etki altına aldığı ve neden Kuzey Avrupa ve Türkiye’de kışın ılık geçtiği sorgulanmalıdır. İşte İstanbul (daha doğrusu Türkiye genelindeki) kuraklığın cevabı da buradadır.

M. Can Tanyeri

Reklamlar

2 comments on “İstanbul’daki Kuraklık Üstüne Tartışma

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s